Binek araç rot tasarımında çatlak gibi kusurların etkisinin deneysel ve sayısal olarak incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Makina Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: BETÜL ERİM

Danışman: BİNNUR GÖREN KIRAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Rotlar, araçtaki direksiyon dişlileri ile akson arasındaki bağlantı çubuklarıdır. Bu komponetler direksiyondan gelen yönlendirme hareketini tekerleğe aktarmaktadırlar. Rot mili (ITR) ve rot başı (OTR) olmak üzere iki parçadan oluşan rot parçaları, kullanım amacı nedeniyle araçta güvenlik elemanları olarak kabul edilmektedir. Rot kolları, sürüş esnasında yol tümsekleri, frenleme esnasında tekerlek üzerinden iletilen mekanik yükler altında çalışmaktadır. Rot kolu parçaları üzerinde oluşacak hatalar sürücüye öncelikle gürültülü çalışma ve titreşim olarak yansıyabilmektedir ancak parçanın tamamen arızalanması aracın kontrol dışında hareket etmesine neden olabilir ve ciddi kaza riski oluşturabilir. Bu çalışmada, rot kolu parçalarından rot başı gövde parçasında sızdırmazlık elemanı olan sızdırmazlık kauçuğu ve bu parçayı sabitlemek için kullanılan sıkıştırma halkası parçasının takıldığı bölgede oluşan beklenmeyen yüzey çatlaklarının varlığının temel nedeni araştırılmıştır. Tasarımın hesaplamalar ve süreç ve/veya geliştirilecek hesaplamalarla desteklenmesi için önleyici çalışma faaliyetleri ve iyileştirme yöntemleri üzerinde çalışılmıştır. Sonlu elemanlar analizinde çatlak tespiti için optimum parametre değerleri belirlenmiştir. Parçanın yorulma hesabı üzerinden hesaplanan ömür, yapılan testlerle doğrulanmış ve çatlakların gözlendiği çevrim değeri belirlenmiştir. Bu çatlakların parçanın beklenen yorulma ömrü, çekme-basma yükleri ve burkulma gereksinimleri üzerindeki etkileri incelenmiştir.