Kant"in Elestirel Felsefesinin Merceginden Toplumsal Cinsiyet Esitligi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gürkan Cavus
Danışman: Özlem Duva Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, belirli bir çağdaş ve postmodern kuram bağlamında Kant'ın eleştirel felsefesinin sahip olduğu olanaklara ve sınırlılıklara ilişkin bir perspektifin nasıl oluşturulabileceğine odaklanmaktadır. Böyle bir araştırmayı harekete geçiren başlıca neden, toplumsal cinsiyet konusunun Türkiye'de genel olarak Kant felsefesi bağlamında çalışılmasında bir boşluk olduğu tespitidir. Araştırma, bu tespit bağlamında, iki ana bölüm halinde, birincisinde toplumsal cinsiyet kuramından Kant felsefesine, ikincisinde ise Kant felsefesi merkezinden toplumsal cinsiyete yönelik olacak şekilde eleştirel bir okuma perspektifi sunmaktadır. Tezin birinci bölümünde, feminizm ve toplumsal cinsiyet araştırmaları bağlamında Kant'a ve Kant'ın felsefesine yönelik yürütülen tartışmalar, Aydınlanma çağında ve felsefesindeki bir uçta cinsiyetçiliğin ve diğer uçta toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesinin izlerinin gözlemlendiği tarihsel ve düşünsel arka planla birlikte betimlenmektedir. İkinci bölüm, Kant'ın eleştirel felsefesinin, toplumsal cinsiyeti nasıl konu edinebileceğine odaklanmaktadır. Bu bölümün ilk kısmı, öznenin cinsiyet ve toplumsal cinsiyetine ilişkin ontoloji merkezli tartışmaya, Kantçı teorik felsefe üzerinden katılarak Kantçı özne kavrayışının teorik zeminini ortaya koymaktadır. İkinci kısımdaki okumalar, bu öznenin ahlakî fail olarak toplumsal cinsiyet etiğinde ele alınışına Kantçı pratik akıl üzerinden bakmaktadır. Birinci bölümün sonunda belirlenen dört temel eleştirinin ikinci bölümün ilk iki kısmında bu şekilde tartışılmasından sonra; üçüncü kısımda toplumsal cinsiyet kuramında öznenin ontolojik ve etik kavrayışları arasındaki gerilime Kant'ın düşünümsel yargı gücü kuramının nasıl bir çözüm sunabileceği tartışılmaktadır. Sonuç itibariyle, Kant'ın Eleştiri programı içinde bir toplumsal cinsiyet okuması çabasının, Kant'ın transandantal felsefesinin olanaklarına ilişkin 'eleştirel' bir perspektif sunmanın yanında, uçlardaki felsefî kavrayışlar arasında yeni bağlar ve uzlaşıların kurulabilmesinde felsefî perspektifin genişletilmesi kadar derinleştirilmesine de katkı sağladığı savunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet kuramı, Toplumsal cinsiyet ontolojisi, Toplumsal cinsiyet etiği, Teorik akıl, Pratik akıl.