Yolculuk davranışlarının mekan ve planlama yönünden araştırılmasında akıllı kart verileri kullanılarak analitik yöntemlerin geliştirilmesi İzmir örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN UZUN
Danışman: KEMAL MERT ÇUBUKÇU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ulaşım günümüzde bütün kentlerin ortak problemidir. Hızla artan araç kullanımı geleneksel kent merkezleri başta olmak üzere kentlerde problemlere yol açmaktadır. İnsanın ve ürünlerin hızlı transferinin ekonomik anlamda öneminin artmasına paralel olarak, devletler ve yerel yönetimler ulaşım alanına çok ciddi yatırımlar yapmaktadırlar. Ulaşım problemlerinin çözümü için kabul edilen en geleneksel yaklaşım özel araç kullanımını azaltarak toplu taşıma sistemlerinin yaygınlaştırmak olarak karşımıza çıkar. Bu bağlamda nüfusu yaşlanan gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin araç bağımlılığı yüksek yaşlı bireylerin yolculuk davranışlarını anlamaya çalışmaları kaçınılmazdır. Yaşlılığın artmasının ulaşım ve kentsel kullanım sistemlerini nasıl etkilediği ve ulaşım ve kentsel kullanım sistemlerinin yaşlıların hareketliliklerini nasıl etkilediği konuları büyük önem taşımaktadır. Yaşlılığın bu sistemler üzerine etkisi genellikle trafik güvenliği konseptinde tartışılmaktadır. Bu çalışma ile yaşlı bireylerin hareketliliği üzerinde etkisi olan parametrelerin tespit edilmesi ve yaşlı bireylerin yaşam kalitesinin üzerinde pozitif etkisi olan hareketliliğin arttırılmasına yönelik ulaşım politikaları belirlenmesi amaçlanmıştır. Yapılan araştırmada, bu konuda önceki dönemde yapılan çalışmaların büyük bölümünün yaşlı nüfusları hızla artmakta olan gelişmiş ülkelere ait olduğu ve ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelere ilişkin çok az çalışma bulunduğu görülmüştür. Bu açıdan çalışmamızla ülkemizdeki ve diğer gelişmekte olan ülkelerde yaşayan yaşlı bireylerin hareketliliğinin anlaşılmasında mevcut literatüre katkıda bulunulması hedeflenmiştir. Bu araştırmada İzmir kenti genelinde toplu ulaşım kullanan 65 yaş ve üstü yaşlı bireylerin davranışları elektronik ücret toplama sistemi akıllı kart verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Yaşlı bireylerin toplu ulaşım sistemindeki hareketleri Student's T-testi ve tek yönlü varyans analizi ile incelenmiş olup sonuçları mekan ve ulaşım planlaması açısından değerlendirilmiştir. Tez sonuçları göstermektedir ki yaşlı bireyler homojen bir grup değildir. Bununla birlikte cinsiyet, yaş grubu ve kent merkezinden uzaklığın yaşlı bireylerin hareketlilikleri üzerinde etkisi bulunmaktadır. Erkeklerin kadınlara göre daha hareketli oldukları görülmüştür. Özellikle 75 yaşından itibaren bireylerin 65-74 arası bireylere göre hareketliliklerinde anlamlı bir düşüş görüldüğü belirlenmiştir. Kent merkezinin otuz kilometre uzağında ikamet eden bireylerin daha yakında ikamet edenlere göre daha az hareketli oldukları görülmüştür.