Avrupa Parlamentosunun Avrupa Birliği'nde İnsan Haklarının Gelişimindeki Rolü


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Avrupa Birliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Amina ALIYEVA

Danışman: Uğur Samancı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bireylerin sadece insan olarak doğmaları sebebiyle sahip olduğu insan hakları bugünkü merkezi konumuna uzun ve sancılı bir tarihsel süreçten geçerek ulaşmıştır. Günümüzde evrensellik özelliği ile herkesi kapsar nitelikte olan insan haklarının gelişim serüveni çalışmada Avrupa Birliği üzerinden ele alınacak, Avrupa Parlamentosunun bu süreçte nasıl bir rol üstlendiğine değinilecektir. Avrupa Birliği'ndeki insan hakları konusu geniş bir literatüre sahip olduğundan, çalışma Avrupa Parlamentosunun rolü ile sınırlı tutulmuştur. Çalışmanın amacı, Avrupa Birliği'nin doğrudan seçimle seçilen tek kurumu olan Parlamentonun insan haklarının gelişimindeki rolünü, Parlamentonun kullandığı araçları irdeleyerek değerlendirmektir. Bu çerçevede çalışmamız 4 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Avrupa Topluluklarının kurulması ve tarihsel süreç içerisinde Topluluklarının Avrupa Birliği'ne evrimine değinilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde Avrupa Birliğinin kurumsal yapısına ve bu yapıya ilişkin temel ilkelere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ilk önce insan hakları ile ilgili temel açıklamalar yapılmış ve tarihsel süreç içerisindeki gelişim çizgisinin ana hatlarına değinilmiş, daha sonra Avrupa Birliği'nde insan haklarının kuruluş döneminden itibaren izlediği hukuki, siyasi ve kurumsal gelişim sürecine yer verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise insan hakları alanında kullandığı hukuki ve kurumsal araçların incelenmesi suretiyle Parlamentonun Avrupa Birliği'nin içindeki ve dışındaki insan haklarının gelişiminde oynadığı rol değerlendirilmiştir.