Türkiye'de ekonomik büyüme ve enerji tüketimi arasındaki nedensellik ilişkisinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DENİZ BALOĞLU

Danışman: HAMDİ EMEÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Enerji tüketimi dünyada ve Türkiye'de uzun yıllardır popüler konulardan bir tanesidir. Yararlandığı ve sağladığı teknolojilerin geliştirilmesinin getirileri, toplumsal faydası ve modern yaşantının devamlılığını sağlamasının yanında küresel iklim değişikliği gibi yıkıcı bir etkiye de sahip olması enerji üretimini karmaşıklaştırmaktadır. Türkiye enerji tüketimini uzun yıllardır, hidroelektrik ve kömür gibi öz kaynaklarından elde etmesinin yanında ithal olan doğalgaz, petrol ve kömürle de sağlamaktadır. Türkiye son yıllarda yaygınlaşan ve öz kaynak sayılan rüzgar, güneş, jeotermal ve biyogaz gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına da yönelmiştir. Bu çalışmada uzun yıllardır düzenli bir şekilde tutulan BP birincil enerji tüketim verileri kullanılmıştır. Ekonomik büyüme, iktisatçılar tarafından ölçümlenmesi çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilen, kimi iktisatçıların ise ekonomik büyümeden ziyade bölüşümün hesaplanması gerektiğini iddia edilen bir alandır. Bu çalışmada literatürde yaygın olan ekonomik büyüme göstergesi sayılan Gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) verileri kullanılmış, bu veriler Dünya Bankasından temin edilmiştir. Dünya bankasından alına GSYİH verileri 2010 sabit Amerikan Doları cinsindendir. Çalışmanın amacı, enerji tüketimi ile GSYİH arasında nedensellik ilişkisinin var olup olmadığı; var ise hangi hipotezin geçerli olduğunu tespit etmektir. Yapılan araştırma sonucunda Türkiye'de enerji tüketimi ve GSYİH'nin eşbütünleşik olduğu, uzun dönemde dengeye geldikleri tespit edilmiştir. Eşbütünleşme regresyonunun hataları Phillips-Perron birim kök testine göre durağandır. İlişkinin yönü Granger nedensellik testi ile incelenmiş, GSYİH'den enerji tüketimine tek yönlü ilişki tespit edilmiştir; bu durum literatürde koruma hipotezine denk gelmektedir. Türkiye'de enerji tüketimine uygulanacak tasarruf politikalarının büyümeyi olumsuz etkilemeyeceği görülmüştür.