Türkiye'de ve bazı AB ülkelerinde ücret gelirlerinin vergilendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NİLÜFER GÖLÇEK

Danışman: HAKAN AY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Emek sahipleri ve aileleri açısından gelir, işveren açısından maliyet, devlet açısından için kamu harcamalarının finansman kaynağı, global ekonomi açısından rekabet gücünün göstergesi olan ücret, toplumun tüm kesimlerini çeşitli yönlerden ilgilendirmekte ve etkilemektedir. Ücret gelirlerinin diğer gelir unsurlarından ayıran özelliklerinin belirlenerek, ücret geliri olarak tanımlanması, tabi olacağı vergilendirme esasları açısından önemlidir. Geçmişten günümüze değin ücret gelirlerinin ne olduğu ve nasıl vergilendirmesi gerektiğine dair çeşitli görüşler ortaya atılmıştır. Gelir dağılımı adaletinin sağlanması ve adil bir vergilendirme bu görüşlerin temelini oluşturmaktadır. Genel ve esas vergileme ilkelerine uyumlu adil vergi politikaları ücret geliri elde edenlerin görece çoğunluğu nedeniyle toplum huzuru açısından ayrıca önemlidir. Bu çerçeve Türkiye' deki ücretlerin vergilendirilmesinde ödeme gücünü dikkate alarak adil vergileme çabasına uygun olarak ücret gelirlerine ayrı gelir vergisi tarifesi uygulanmak suretiyle ayırma ilkesinin uygulandığı; asgari geçim indirimi, engellilik indirimi gibi çalışanın kişisel durumuna göre vergi indirimlerinin yapıldığı, çeşitli kanunlarda tanınan muafiyet ve istisnalar olduğu görülmektedir. Avrupa Birliği ülkelerindeki ücret geliri elde edenlerin vergi yükü incelendiğinde Türkiye ile benzer şekilde özellikle düşük ücret geliri elde edenlerin vergi yükünün azaltılması amacıyla çalışanların kişisel durumlarını da dikkate olarak çeşitli vergi indirimleri, muafiyet ve istisnaların olduğu görülmektedir Bazı Avrupa Birliği ülkelerinde ise ilk gelir diliminin vergi dışı bırakıldığı görülmektedir. Çalışmada ücret gelirlerinin vergilendirilmesi genel esaslar üzerinden incelendikten sonra vergi yükünün çalışanlar açısından adil olup olmadığına üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Ücretlilerin üzerindeki vergi yükünün azaltılmasına yönelik bazı uygulamaların varlığına rağmen ücret geliri elde edenlerin üzerindeki toplam kamusal yük yerel ve uluslararası veriler dikkate alındığında yüksek olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Ücret, Gelir Vergisi, Çalışan, Kamusal Yük, AB.