A portrait of the artist in the Turkish context: A Bourdieusian analysis on the introduction of James Joyce as a modernist writer through De Yayınevi and Yeni Dergi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: FATMA BALTA
Danışman: ATALAY GÜNDÜZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:James Joyce radikal biçimde deneysel olan üslubuyla tanınmaktadır. Eserlerinin son derece zor ve karmaşık olmasından dolayı modernist edebiyatın en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilir. Hem biçim hem içerik bakımından geleneksel yazım normlarına meydan okuduğu ilk romanı Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi (1916), gerçekçi edebiyattan modernist edebiyata geçişini temsil eder. Dahası, Joyce'un eserleri arasında Türkçeye yapılan ilk kısatılmamış çeviri ve ilk roman çevirisi olma özelliğini de taşır. Dolayısıyla Joyce'un modernist bir yazar olarak Türk kültür repertuvarına girişini irdeleyen tez, bu eser etrafında şekillenmiştir. Bu disiplinlerarası araştırmada, Pierre Bourdieu'nün alan kuramı ile Itamar Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramı birleştirilerek tarihsel bağlam içinde çeviriye yönelik sosyokültürel bir yaklaşım izlenmiştir. Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi'nin ilk Türkçe çevirisini De Yayınevi ve Yeni Dergi'nin kurucusu Memet Fuat'ın görevlendirmesiyle Murat Belge yaptığı için ilk olarak insan unsurlarının habituslarının oluşumu değerlendirilmiştir. Ardından, edebiyat alanının iktidar alanı içerisindeki konumu incelenmiştir. Buna göre 1960'lar Türkiye'sinde yeni anayasanın sağladığı hak ve özgürlükler sayesinde oluşan nispeten özgür ortam üzerinde durulmuştur. Solun bu dönemde gerçekleşen yükselişinin De Yayınevi ve Yeni Dergi'nin kurulmasına, radikalleşmesininse kapanmasına yol açtığı tespit edilmiştir. Son olarak dönemin genel dinamiklerini ve eğilimlerini ortaya koymak ve De Yayınevi ve Yeni Dergi'yi daha geniş bir çerçevede bağlamsallaştırmak için edebiyat alanının kendi yapısı ele alınmıştır. Metin dışı ve metin üstü materyaller ışığında yayıncılık faaliyetleri ve politikaları incelendiğinde Memet Fuat'ın gerek yerli gerek çeviri modernist eserlere öncelik verdiği ortaya çıkmıştır. Böylece Joyce'un eserinin de aralarında olduğu ekseriyeti çeviriden oluşan modernist içeriklerle hem yayınevi hem de derginin özel bir kitleye hitap ettiği, ticari kaygılar yerine entelektüel bir misyonla hareket ettiği görülmüştür. Bu bağlamda Memet Fuat'ın, Türk okurun modern çağdaş dünyaya ayak uydurmasını amaçlayan bir gündemle kasıtlı bir kültür planlaması faaliyetinde bulunduğu belirlenmiştir. Son olarak, maruz kaldığı eleştirilere ve yaftalara rağmen toplumsal gerçekçi edebiyatın edebiyat alanına hakim olduğu bir dönemde modernist edebiyatı bilfiil teşvik eden ve 1960'larda ağırlıklı olarak çeviri eserler yayımlama yoluyla Türk kültür repertuvarına yeni seçenekler sunan Memet Fuat, tartışmalı bir değişim öznesi olarak nitelendirilmiştir.