Dokuma resim sanatına kilim tekniği ile fotogerçekçi yaklaşım

---

Tezin Türü: Sanatta Yeterlik

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİKRET YALIN

Danışman: OYA SİPAHİOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dokuma resim sanatı uzun yıllar boyunca malzeme ve tekniğin yanı sıra işlevsel olarak da üretildikleri için diğer resim türlerinden ayrı olarak tekstil sanatlarında konumlandırılmıştır. Ancak unutulmamalıdır ki dokuma resim sanatı da diğer resim türleri ile aynı dinamikler üzerine inşa edilmiştir. Tıpkı diğer disiplinlerde olduğu gibi; üretildiği dönemin sanat anlayışını yansıtan görsel ve işlevsel kültür öğeleri olmuştur. Tarihte çoğu medeniyet üretmiş oldukları dokuma resimlerde model aldığı nesneyi gerçekçi bir üslup ile resimlemeyi amaçlamışlardır. Zaman içinde dokunan çoğu örneklerde de bu geleneğini korumuşlardır. Mozaik resimlerde, duvar resmi ve ya yağlıboya tablo resimlerinde olduğu gibi dokuma resimlerde de dünyayı ve nesneleri mümkün olduğunca gerçek görünüşleriyle resimlemek başarının ölçütü sayılmıştır. 1970'li yıllarda, resim sanatı doğrudan fotoğrafı konu alarak fotogerçekçi sanat akımını doğursa da, çağdaş dokuma resim sanatı bu yönde bir seyir izlememiştir. Yüzeyinde figüratif öğeler barındıran birçok çalışma üretilmiştir fakat bunların fotoğrafik görsel değerlere görece mesafede olduğu rahatlıkla görülebilir. Bu nedenle, ortaya çıkışından günümüze kadar fotogerçekçi resim sanatını inceleyerek aynı dönemlerdeki dokuma resim sanatı ile etkileşimi üzerinde incelemelere yer verilmiştir. Uygulama çalışmalarındaki dokuma resimlerin konu aldığı nesne, dijital fotoğraftır. Söz konusu çalışmalar, çıkış noktası olan fotogerçekçi resim sanatına bir gönderme niteliğindedir. Nesnesi olan görselleri ele alış şekli, fotogerçekçi resim sanatının ele alış şekliyle aynıdır. Dijital ortamda hazırlanmış imgenin bir dizi sayısal sistemde, geleneksel malzemeler ile başka bir formda tekrar inşa edilerek oluşturulmuştur. Tıpkı bir bilgisayar gibi, söz konusu imgeyi oluştururken, dizilimleri belirlenmiş işlemler ve piksel renk alanlarından yardım alır. Böylelikle uygulama çalışmaları, nesnesi olan imgenin dijital yapısına vurgu yapar.