Bor tülü sır araştırmaları ve uygulamalar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EYLÜL KURTCEBE

Danışman: PINAR ÇALIŞKAN GÜNEŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bor tülü, ilk kez sır hatası olarak ortaya çıkmıştır. Çamur bünyede bulunan kalsiyum ile sırda bulunan bor oksidin tepkimeye girerek sır yüzeyinde sütlü görünüme neden olan kristalleşmeyi tanımlamaktadır. Bilimsel kaynaklarda devitrifikasyon (kristalleşme) olarak adlandırılan bor tülü sırların deneysel çalışmalarda çeşitli renk veren oksit ilavesi ile sır yüzeyinde artistik efektler meydana geldiği gözlemlenmiştir. Tez kapsamında araştırması gerçekleştirilen bor tülü sır uygulamalarında kullanılan çamur bünyelerin, hammaddelerin ve firitlerin yerli üretim olmasına özen gösterilmiştir. Kırmızı, beyaz ve şamot olmak üzere toplamda üç farklı çamur bünye özelliğinde denemeler gerçekleşmiştir. Denemelerde hem ham sır hem de firitli sır reaksiyonları gözlemlenmiştir. Ham ve fritli reçetelere kalsiyum, çinko ve yüksek oranda bor katkısıyla sütlü görünüm yakalanmış, renk veren oksit ilaveleriyle sır yüzeyinde artistik efektler elde edilmiştir. Oluşturulan yeni sır reçetelerinin denemesi sırın akıcı yapısından kaynaklı olarak küçük kaselere uygulanmış ve 1165 °C'de pişirimleri gerçekleşmiştir. Literatürde yalnızca hata adı altında bilinen bor tülü sırların artistik etkileri tez kapsamında araştırılmış ve başarılı etkiler elde edilmiştir.