Türkçe'nin yabancı dil olarak öğretiminde yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELMA ISLIOĞLU
Danışman: MEHMET AKKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmamız Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yaşanan sorunlarla ilgilidir. Yaptığımız çalışmada eklerin Türk dilinin öğretilmesindeki önemi, ad çekim ve eylem çekim eklerinin öğretimi bu eklerin anlatım içindeki görevleri ele alınmıştır. Ad çekim ekleri ad durum ekleri, çoğul ekleri, iyelik ekleri ; eylem çekim ekleri ise kip ve zaman ekleri kişi ekleri olarak ele alınmış, bu eklerin anlatım içindeki görevleri ele alınarak dil öğretiminde öğretilirken yaşanan sorunlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Böylece yanlışların hangi konularda yoğunlaştığını belirlemeye çalışmak ve Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminin gelişmesini sağlamak amaç olmuştur. Çalışmamızın başında, yaptığımız değerlendirmelerin dayandığı temeller ortaya konmuş, dil bilgisi öğretimi, yabancı dil öğretimi ve Türkçenin ekleri hakkında bilgi verilmiş, öğrencilere uygulanacak etkinlikler hazırlanmış ve öğrencilere önceden belirlenmiş konular sunulduktan sonra konu ile ilgili etkinlikler uygulanmıştır. Bu uygulamalar 2011-2015 yılları arasında Erasmus öğrenci değişim programı kapsamında ülkemize gelen, İzmir Ekonomi Üniversitesinde Yabancı Dil Olarak Türkçe derslerine katılan 51 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Etkinliklerin uygulanmasından sonra yapılan yanlışlar öncelikle ad çekim eklerinde yapılan yanlışlar ve eylem çekim eklerinde yapılan yanlışlar şeklinde sınıflandırılmıştır. Ad çekim ekleri de kendi içinde adın durum eklerinde yapılan yanlışlar, iyelik eklerinde yapılan yanlışlar, çoğul eki ile ilgili yapılan yanlışlar; eylem çekim ekleri de kendi içinde kip, zaman ve kişi ekleri olarak ele alınmıştır. Böylece öğrencilerin en çok hangi konuları öğrenmekte zorlandıkları eklerin işlevlerini ne oranda kavradıkları ortaya konulup yaşanan sorunların çözümüne yönelik görüşler ortaya atılmıştır. Araştırma verilerinin incelenmesi sonucunda aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır: Yapılan dil bilgisi öğretimi ve uygulamalar sonunda 2429 yanlış tespit edilmiştir. Bunlardan 1104'ü ad çekim ekleri, 546'sı ise eylem çekim eklerinin kullanımı ile ilgilidir. 779'u ise eylem çekim ve ad çekim eklerinin sözcüklere eklenmesi sırasında ortaya çıkan ya da eklenmemesinden kaynaklanan ses olaylarına yönelik yanlışlardır. Öğrenciler %45,45 oranında ad çekim ekleri, %32,07 oranında ses olayları, %22,48 oranında eylem çekim ekleriyle ilgili yanlışlar yapmışlardır. Yapılan çalışmada görülmüştür ki öğrenciler en çok ad durum ekleri konusunda zorlanmışlardır. Ad durum eklerinin çeşitliliği ad durum eklerinin eylemle ve yüklemle olan bağın kavranılmaması bu konudaki yanlış sayısını arttırmıştır. İleri öğrenmelerde dahi öğrenciler yeni karşılaştıkları eylemlerle ad durum eki almış olan sözcük arasındaki bağı kavramakta zorlanmışlardır. Eklerle ilgili yapılan bir yanlış sonrasında sözcüğe gelen eklerin kullanımıyla ilgili de yanlışlara yol açmıştır. Eklerin yazımında ünlü ve ünsüz uyumlarının önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Ek birleşmelerindeki yazım sorunlarının çoğu ünlü ve ünsüz uyumlarından kaynaklanmaktadır. Bu açıdan sözcük kök veya gövdesinin doğru yazımı önemli hale gelmektedir. Çünkü ek ünlüleri sözcüğün son ünlüsüne göre uyuma girecektir. Kök ek birleşmelerinde ses olayları ile ilgili yanlışlar eylem çekim eklerine göre daha fazla çıkmıştır. Öğrenciler kök ve gövde ile ek birleşmelerinin hangi kurallar çerçevesinde gerçekleşeceğini kavramakta zorlanmışlardır. Eklerin çeşitliliği ve kuralların çokluğu konular arttıkça öğrencinin dili öğrenmede zorlanmasına sebep olmuştur. Bir süre sonra ekler sebebiyle cümle ve anlam bütünlüğüne dikkat edemez duruma gelmişlerdir. Yapılan çalışma göstermiştir ki ekler cümle içerisinde anlam bütünlüğünü gerçekleştiren birimlerdir. Çekim ekleri olmadan cümle kavramının gerçekleşmesi mümkün olmamaktadır. Eklerin öğretimi anlam çerçevesinde ele alınarak birimler arasındaki bağı vurgulayacak şekilde gerçekleştirilmelidir. Anahtar Sözcükler: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi, Dil bilgisi, Çekim eki