Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET ERDEM
Danışman: SERDAR NARİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1982 Anayasası'nın demokrasinin vazgeçilmez unsurları olarak gördüğü siyasi partilere ilişkin hak ve özgürlüklerin serbestçe kullanılması büyük öneme sahiptir. Bu durum sadece 1982 Anayasası tarafından değil uluslararası doktrin tarafından da kabul edilmiştir. Siyasi partilerin demokrasiler açısından taşıdığı önemin kaynağı yerine getirdikleri işlevlerdir. Demokrasiler için vazgeçilmez bir yere sahip olan bu işlevlerin sağlıklı şekilde yerine getirilebilmesi ise söz konusu anayasal düzende siyasi parti özgürlüğünün güvence altına alınmış olmasıyla doğrudan ilişkilidir. Elbette diğer hak ve özgürlükler gibi siyasi alandaki hak ve özgürlükler de sınırsız değildir. Bu doğrultuda siyasi parti özgürlüğü de kimi durumlarda sınırlanabilir. 1982 Anayasası da 68 ve 69'uncu maddelerinde siyasi partilerin uyacakları esasları ve hangi durumlarda kapatılacaklarını düzenleyerek siyasi parti özgürlüğünün sınırlarını belirlemiştir. 1982 Anayasası'nın siyasi partiler ile ilgili ön gördüğü tek yaptırım siyasi partilerin kapatılmaları değildir. 1982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi siyasi partiler hakkında temelli kapatma yerine devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verebilir. Anayasa Mahkemesinin siyasi partilere uygulayacağı yaptırımı belirlemesinde bakacağı husus dava konusu fiillerin ağırlığıdır. Anayasa Mahkemesi, 1982 Anayasası döneminde çok sayıda siyasi parti hakkında kapatma kararı vermiştir. Bu kararlardan bir kısmında mağdur olduğunu düşünen taraflar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurmuşlardır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Refah Partisi kararı dışında Anayasa Mahkemesinin vermiş olduğu kapatma kararlarını yerinde bulmamıştır. Bu çalışmada öncelikle siyasi partiler, genel olarak siyasi parti özgürlüğü ve özellikle 1982 Anayasası'nın siyasi parti özgürlüğü anlayışı ele alınmıştır. 1982 Anayasası döneminde bu özgürlüğün ne ölçüde hayata geçtiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Yanı sıra siyasi parti özgürlüğüne etkisi olduğu düşünülen seçim sistemleri ve siyasi partilerin mali denetimi üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Siyasi Partiler, Siyasi Parti Özgürlüğü, 1982 Anayasası, Siyasi Parti Yasakları, Siyasi Partilerin Kapatılması