Uluslararası insani yardım sistemi: AB Türkiye ilişkileri çerçevesinde Suriyeli mülteciler örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Avrupa Birliği (Disiplinlerarası) Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSA AKGÜL

Danışman: HAKAN AY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde karşı karşıya kalınan ve çözüm bekleyen en önemli sorunlardan biri mülteci sorunu olarak görülmektedir. Mültecilerin durumunu iyileştirmek ile ilgili çözüm yöntemlerinin başında ise insani yardım gelmektedir. Son yıllarda Suriye'de yaşanan savaş sonrası neredeyse 10 milyon Suriyelinin mülteci konumuna düşmesiyle birlikte Suriyeli mültecilerin durumunun ne olacağı sorusu mülteci krizi bağlamında çözüm bekleyen en acil konulardan olmuştur. Suriye'de 2011 yılında savaş başlamış ve aradan neredeyse 7 yıl geçmiş olmasına rağmen henüz bir sonuca varılamamıştır. Bu durum ise uluslararası camiada sorumluluk ya da yük paylaşımına dair tartışmaları gündeme getirmiştir. Suriyeli mülteciler konusunda en fazla sorumluluk alan ülke Türkiye'dir. Türkiye neredeyse 3,5 milyon Suriyeli mülteciyi ülkesine kabul etmiştir. Bu durum karşısında Türkiye'ye en fazla mali desteği sağlayanlar arasında AB gelmektedir. AB dünyanın en büyük insani yardım bağışçısı olarak görülmektedir. Bu doğrultuda AB'nin bu yöndeki özellikle Suriye krizi sonrası yakın tarihli politikaları incelenecektir. Bu çalışma boyunca AB'nin yayınlamış olduğu insani yardım ilkelerine uymak konusunda ne kadar eksik kaldığı, özellikle insani yardımların politikleştirilmesine nasıl katkıda bulunduğu ve İnsani yardımların nasıl AB dış politikasının bir aracı olarak araçsallaştırıldığı konular tartışmaya açılacaktır. Yanı sıra insani yardım politikası üretmede dayanak olan temel insani ilkelere (insanilik, ayrım gözetmemek, tarafsızlık, bağımsızlık) ne derece bağlı kaldığı gibi konular Suriyeli mülteci krizi sonrası Türkiye ile insani yardım konusundaki ilişkilerine odaklanarak ele alınacaktır. Bu çalışmadaki temel argüman AB'nin Türkiye'deki Suriyeli mültecilerle ilgili insani yardımlarının temel insani yardım ilkelerine bağlı kalmak konusunda zayıf kaldığını ve bu doğrultuda siyasi ve güvenlik çıkarlarından bağımsız olmadığını, hatta insani yardımın politikleşmesine katkıda bulunduğu şeklindedir. Anahtar Kelimeler: Suriyeli Mülteciler, İnsani Yardım, Avrupa Birliği, İnsani Yardım Politikası.