Necil Kâzım Akses'in "Portreler I - Şan ve Piyano İçin 6 Poem" adlı eserinin vokal müzik besteleme teknikleri ve müzikal açılardan incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Ana Sanat Dalı (Konservatuvar), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CENK TAKINÇ
Danışman: AYSİM DOLGUN ILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan sesi için veya insan sesi ve enstrüman/enstrüman topluluğu için olan müziklere vokal müzik/eşlikli vokal müzik denir. Vokal müzik, tarihteki önemli olaylarla birlikte gelişerek günümüze kadar gelmiştir. Birçok bestecinin yaratıları arasında, vokal müzik önemli bir yer tutar. Bu bestecilerden birisi de Türk vokal müzik repertuvarına önemli eserler kazandırmış Necil Kâzım Akses'tir. Akses, eserlerinde modern kompozisyon tekniklerini ve modal ögeleri özgün bir şekilde kullanmış, yenilikçi bir besteci olarak tanınmıştır. Vokal müzik alanına, yaratılarıyla, yöneticilik ve eğitimcilik görevleriyle katkı sağlamıştır. 1964 yılında yazdığı Portreler - I Şan ve Piyano İçin 6 Poem, toplamda yaklaşık 23 dakika sürmektedir. Sözlü vokal müzik eserlerinde ve yabancı dillerden çeviri sözlü müziklerdeki prozodik bozukluk, metnin anlamını ve sözlerin anlaşılırlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu yüzden sözlü müzik besteleme sürecinde prozodi konusuna önemle dikkat edilmesi gerektiği söylenebilir. Çalışmanın ikinci bölümünde, müzikte prozodiyi oluşturan unsurların nasıl sağlanabileceği sorusuna cevap aramak için, literatürdeki prozodiyle ilgili kaynaklar incelenmiş; metnin anlaşılması, vurgularının ezgiyle bağdaşması ve hecelerinin ritmik açıdan ezgiyle uyumu gibi müzikte prozodiyi oluşturduğu düşünülen vokal müzik besteleme tekniklerinden bahsedilmiştir. Akses'in, Portreler - I Şan ve Piyano İçin 6 Poem adlı eseri, vokal müzik besteleme teknikleri ve müzikal açılardan incelenmiştir. Metinlerde anlam incelemesi yapılarak, metinlerdeki vurgular şan partileri üzerinde gösterilerek ve hecelerin uzunlukları, eserde karşılık gelen süre değerleriyle kıyaslanarak vokal müzik besteleme teknikleri kapsamında incelenen eserin, prozodik açıdan örnek nitelikte olduğu görülmektedir. Müzikal incelemede, üç bölmeli lied formunda olan ilk beş şarkıyla beş bölmeli lied formunda olan altıncı şarkının form analizlerine, dikkat çekici tonal, modal, kromatik ögelere, akorların niteliklerine ve eksen etrafında şekillenen kısımların fonksiyon analizlerine değinilmiştir. Sözlü vokal müzik besteleme sürecinden önce, örnek eserlerin vokal müzik besteleme teknikleri ve müzikal açılardan incelenmesi, besteleme sürecinde ise müzikte prozodiyi oluşturan vokal müzik besteleme tekniklerinin dikkatle uygulanması önerilmektedir. Bu çalışmada, sözlü vokal müzik besteleyeceklere yol göstermek ve eseri incelemek isteyenlere kaynak oluşturmak amaçlanmaktadır.