Postanestezi bakim ünitesinde takip edilen major baş-boyun cerrahisi geçiren hastalarin değerlendirilmesi: 6 yillik retrospektif analiz

MELİKE GENÇER ERKOÇ

Postanestezi bakim ünitesinde takip edilen major baş-boyun cerrahisi geçiren hastalarin değerlendirilmesi: 6 yillik retrospektif analiz

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİKE GENÇER ERKOÇ

Danışman: YÜKSEL ERKİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Postanestezi Bakim Ünitesinde Takip Edilen Major BaĢ-Boyun Cerrahisi Geçiren Hastalarin Değerlendirilmesi: 6 Yillik Retrospektif Analiz Melike Gençer Erkoç, Dokuz Eylül Üniversitesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, İzmir, Türkiye GiriĢ ve Amaç: Baş boyun kanser insidansı son yıllarda artmakta ve tedavi seçeneklerinin önemli bir kısmını cerrahi oluşturmaktadır. Postoperatif sonuçları iyileştirmeye yönelik veya postoperatif bakım olanaklarının sağlanabilmesi için preoperatif belirteçlerin belirlenmesi önemlidir. Bu nedenlerle kliniğimizde son altı yılda major baş boyun cerrahisi geçiren ve postoperatif izlemi post-anestezi bakım ünitesinde (PABÜ) yapılmış hastaların verilerini retrospektif olarak inceleyerek postoperatif sonuçlara etki eden faktörleri belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Dokuz Eylül Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu izni (karar no: 2019/29-21, tarih: 02.12.2019) alındıktan sonra 15.01.2014-15.01.2020 tarihleri arasında PABÜ'ye alınmış olan major baş boyun cerrahisi hastalarının verileri retrospektif olarak taranarak, istatistiksel sonuçlara etkileri incelenmiştir. Çalışmamızda istatistik analiz SPSS programı ile yapılmıştır. Devamlı değerler alan veriler ortalama ± standart sapma olarak belirtilmiş olup; alt grupların devamlı değerler alan verileri grup sayısı ve normalite testleri sonuçları göz önüne alınarak, Kruskal Wallis, Mann Whitney U testi, student t testi, veya One-way ANOVA testi kullanılarak araştırıldı. Sıklık belirten veriler sayı ve yüzde olarak ifade edilip; alt gruplarda sıklık belirten verilerin analizinde Fisher kesinlik testi veya ki-kare testi kullanıldı. p değerinin 0.05'in altında olması anlamlı farklılık olarak kabul edildi. Değişkenler arasındaki korelasyon ilişkileri Pearson Korelasyon Testi kullanılarak belirlendi. Bulgular: Çalışmamıza toplam 74 major baş boyun cerrahisi olgusu dahil edildi. Hastaların 37 (%50)'sinin kadın, 37 (%50)'sinin erkek, ortalama yaşları 57,63±15,93 yıl olduğu belirlendi. En sık oral kavite-dudak (%41,9), larenks (%18,9), tiroid-paratiroid (%14,9), hipofarenks (%10,8) cerrahisi uygulandığı görüldü. Amerika Anestezistler Derneği (ASA) sınıflandırması ASA-I %1,4, ASA-II %48,6, ASA-III %43,2 ve ASA-IV %6,8 hasta olduğu ve yaş ortalaması artışı ile ASA skoru arasında anlamlı ilişki görülmüştür (p<0,001). Hastaların Charlson komorbidite indeksleri (CCI) ortalama 4,21±1,58 olarak hesaplandı. CCI ile ASA skoru ve yaş arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,001). En sık görülen komorbiditeler hipertansiyon (HT) (%47,3), kronik obstruktif akciğer hastalığı (KOAH) (%24,3) ve diabetes mellitus (DM) (%20,3) olarak belirlendi. Tümör-Nod-Metastaz (TNM) sınıflamasında ise en sık T4 (%41,9) ve N0 (%40,5) evresine rastlanmıştır. Ortalama operasyon süresi 517,14±217,61 dakika olarak hesaplanmıştır. KOAH (p=0,045), serbest flep ile rekonstrüksiyon (p<0,001) ve trakeostomi ihtiyacı (p<0,001) ile operasyon süresinin artmış olduğu belirlenmiştir. Ortalama mekanik ventilasyon (MV) süresi 18,69±14,64 saat olup; preoperatif sodyum düzeyleri (r=-0,305, p=0,011) ve intraoperatif kan transfüzyonu (p=0,014) ile mekanik ventilasyon süresi arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmıştır. MV süresi 24 saatin üzerinde olan hastalarda artmış yoğun bakım ihtiyacı (p=0,034), kan transfüzyonu (p=0,009) ve komplikasyon (p=0,038) görülmüştür. PABÜ yatış süresi ile 60 yaş üzeri olma (p=0,043), preoperatif albumin seviyesi (r=-0,242, p=0,042) ve preoperatif sodyum değerleri (r=-0,254, p=0,030), nötrofil-lenfosit oranları (NLR) (r=0,239, p=0,04), kan transfüzyonu (p=0,012) ve MV süresi (r=0,808; p<0,001) arasında ilişki olduğu gösterilmiştir. Hastane yatışları süresi boyunca hastaların %6,8 yoğun bakım ihtiyacı olmuş olup, ortalama yoğun bakım yatış süreleri ise 11,2±9,20 gündür. Hastane yatışı süresince yoğun bakım ihtiyacı gelişmesi ile preoperatif serum sodyum düzeyleri (p=0,042), operasyon süresi (p=0,014), kan transfüzyonu (p=0,007), MV süresi (p=0,002), PABÜ yatış süresi (p=0,005) arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmıştır. Hastane yatış süresi ile KOAH (p=0,033), kristaloid miktarı (r=0,244; p=0,036), operasyon süresi (r=0,376; p=0,001), trakeostomi (p<0,001), mekanik ventilasyon süresi (r=0,403; p=0,001), PABÜ yatış süresi (r=0,266 ; p=0,022), PABÜ çıkışında yoğun bakım devri (p=0,005), hastane yatışı süresince yoğun bakım ihtiyacı (p=0,003) arasında istatistiksel anlamlı ilişki görülmüştür. Çalışmamızda incelediğimiz hastaların 19 (%25,7)'unda komplikasyon izlenmiştir. Komplikasyon gelişmesi ile 60 yaş üzeri olmak (p=0,032), KOAH (p=0,036), BK sayısı (p=0,021), operasyon süresi (p=0,018), trakeostomi (p=0,008), PABÜ çıkışında yoğun bakım ihtiyacı (p=0,015), yoğun bakım ihtiyacı (p=0,001), hastane yatış süresi (p<0,001) arasında ilişki görülmüştür. Mortalite görülen hastalarda artmış intraoperatif kristaloid ve kolloid miktarı (p=0,137; p=0,060), uzamış operasyon süresi (p=0,080), uzamış MV süresi (p=0,060), artmış komplikasyon (p=0,063) görülse de istatistiksel olarak anlamlı ilişki görülmemiştir. Mortalite ile PABÜ yatış süresi (p=0,045) ve yoğun bakım ihtiyacı (p=0,004), arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki gözlenmektedir. N evresi ile komplikasyon (p=0,038), hastane yatışı süresince yoğun bakım ithiyacı gelişmesi gelişmesi (p=0,045) ve mortalite (p=0,041) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki görülmüştür. Sonuç: Major baş boyun cerrahisi hastalarında postoperatif sonuçlarını değerlendirmek amacıyla hastalar preoperatif dönemden ele alınmalı; elektrolit bozuklukları ve tedavi edilebilecek durumları düzeltilmelidir. TNM evrelemesi değerlendirilmeli, intraoperatif dönemde sıvı ve kan ürün tedavileri kısıtlanmalı, operasyon süresinde uzamanın postoperatif etkileri gözönünde bulundurulmalıdır. Postoperatif dönemde uzayan mekanik ventilasyon ile yoğun bakım ünitesine ihtiyaç duyulabileceği ve bu durumların mortalite ile ilişkili olabileceği unutmamalıdır. Anahtar Kelimeler: Major baş boyun cerrahisi, postoperatif sonuçlar, komplikasyon, mortalite, post-anestezi bakım ünitesi, PABÜ