Türkiye'de kirlilik yaratan sektörlerin dış ticareti ve rekabet gücü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ORAN
Danışman: AYŞE DİLEK SEYMEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de kirlilik yaratan sektörlerin dış ticaret yapısını ve rekabet gücünü analiz etmektir. Analizi yaparken dikkate alınan temel sorular, "Kirlilik yaratan sektörlerin Türkiye'nin dış ticaretindeki yeri nedir?", "Türkiye'nin kirlilik yaratan sektörlerde rekabet gücü var mıdır?", "Türkiye kirlilik yaratan sektörlerin üretimi ve ihracatı yoluyla gelişmiş ülkeler açısından bir kirlilik sığınağı mıdır" soruları olmuştur. Çalışmada, kirlilik yaratan sektör tanımlaması ve sektörlerin belirlenmesinde Avrupa Birliği Çevresel Baskı Raporu referans olarak alınmıştır. 1989-2018 dönemi, 4 haneli NACE Rev.1.1 dış ticaret verileri, 4 haneli, ISIC. Rev.3 ticaret verilerine dönüştürülmüştür. Temel veri kaynakları UN COMTRADE- WITS (Dünya Entegre Ticaret Çözümü) ve TÜİK'tir. Kirlilik yaratan sektörlerin ticaret yapısı ve rekabet gücünü belirlemek için, Balassa (1965) tarafından geliştirilen Karşılaştırmalı İhracat Performans Endeksi (CEP) ve Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük Endeksi (RCA), Grubel ve Lloyd'un Endüstri-içi Ticaret Endeksi (197) ve Brulhart'ın (1994) Marjinal Endüstri-içi Ticaret Endeksi kullanılmıştır. Üçüncü soruya cevap verebilmek için Seymen (2009)'in Sektörel Bilateral Ticaret Yoğunlaşma (SBT) Endeksi'nden yararlanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, 2018 yılında Türkiye, kirlilik yaratan sektörlerinin yüzde 50'sinde uluslararası pazarda rekabet gücüne sahip bulunmaktadır (45 sektörün 23'ünde). Aynı yıl rekabet gücüne sahip kirleten sektörler, kirleten sektör ihracatının yüzde 72'sini, Türkiye ihracatının yüzde 21'ini oluşturmaktadır. Rekabet gücü yüksek, ilk iki sırada yer alan sektörler, sırasıyla (2710) Demir Çelik Ana Sanayii ve (2720) Demir Çelik Dışındaki Ana Metal Sanayii'dir. Kirlilik yaratan sektörler ihracatının ülke dağılımı incelendiğinde, gelişmekte olan ülkelere de ihracat yapılmakla birlikte, Almanya, ABD, Birleşik Krallık, Fransa, Italya, Finlandiya, İsveç ve İsviçre gibi gelişmiş ülkelerin ilk sıralarda yer aldığı görülmektedir. Bu bulgular, bazı spesifik kirleten sektörlerde Türkiye'nin kirlilik sığınağı olduğunu düşündürmektedir. Anahtar kelimeler: Çevre ve Dış Ticaret, Kirlilik Yaratan Sektörler, Rekabet Gücü