Endemik Silifke dikenli farelerinin (Acomys cilicicus) popülasyon biyolojisinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE YENİ KAYLAN
Danışman: Ferhat Matur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Acomys cilicicus ile daha önce yapılan çalışmalarda doğum ölüm oranları belirlense de farklı oranlarda eşeylerin doğum başarısına ve doğum eşey oranlarına etkisi bilinmemektedir ki bu yeniden bırakmanın başarıya ulaşması için önemli kriterlerdendir. Bu bağlamda Muridae familyasına ait Acomys cilicicus türünün ex-sitü yaşam alanındaki popülasyonlarında erkek dişi birey oranının sonraki kuşaktaki erkek dişi oranı üzerindeki etkisi araştırıldı. Erkek birey ağırlıklı gruplarda cinsiyet oranı (erkek/dişi oranı) 0,61 değeri ile dişiler lehine iken dişi birey ağırlıklı gruplarda cinsiyet oranı 1,08 değeri ile erkekler lehinedir. Bursa Hayvanat Bahçesi'nde harem usulü barındırılan ve referans grubu olarak çalışmaya dahil edilen gruplarda ise bu oran 0,93 değeri ile dişiler lehine kaydedildi. Oransal olarak erkek biaslı gruplarda dişi cinsiyette doğum oranında ciddi bir artış tespit edildi ancak, dişi sayısının yüksek olduğu ve referans gruplarında erkek/dişi oranının birbirine benzer olduğu görüldü. Türün cinsiyet sayılarında oransal olarak gruplarda fark olduğu gözlemlenmesine rağmen istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmedi (p>0.05). Ek olarak deneyin Kasım ayında başlamış olmasına rağmen şubat ayına kadar canlı doğum olmamasının sebebinin türün ülkemizde endemik olarak görüldüğü Silifke bölgesindeki sıcaklık değer ortalamaları ile Bursa bölgesindeki değerlerin farklı olması olarak değerlendirildi. Araştırmada ex-situ (Bursa Hayvanat Bahçesi) kapsamında 42 genç ve yetişkin birey değerlendirmeye alındı ve dış karakter ölçüleri kuyruk, tüm boy, ardayak, kulak uzunlukları ve ağırlıkları kaydedildi. Yaş farklılığına yönelik ağırlık değişkeninde anlamlı fark görüldü ve genç bireylerde ağırlık ortalaması, yetişkin bireylere göre daha düşük olduğu görüldü. Saha çalışmasında elde edilen (Silifke) n=15 bireyin dış morfolojik karakterleri ile ex-situ (Bursa Hayvanat Bahçesi) kapsamında bu çalışmada değerlendirmeye alının n=29 birey arasında karşılaştırma analizleri yapıldı. Karşılaştırmanın sağlıklı olabilmesi için bireylerde aranan dış morfolojik özelliklerinde hiçbir deformasyona maruz kalmamış bireyler analize dahil edildi. Ex-situ (Bursa Hayvanat Bahçesi) grubunda bulunan bireylerin boy ortalamalarının, kuyruk uzunluğunun, ağırlık ortalamalarının, ardayak uzunluğu ortalamasının ve kulak uzunluğu ortalamasının saha çalışmasında elde edilen (Silifke) bireylerden daha fazla olduğu anlaşıldı.