Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Genel Dilbilim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA CAN
Danışman: GÜLMİRA KURUOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Alzheimer hastalarında gözlemlenen sorunlardan biri dilsel sorunlardır. Bu dilsel sorunlardan yola çıkılarak yapılan bu çalışmanın amacı dört farklı dil testi kullanarak anadili Türkçe olan, erken ya da geç başlangıçlı Alzheimer tanısı alan hastaların konuşmalarında kullandığı tümceleri türlerine göre incelemek ve elde edilen verileri gruplar arası karşılaştırmaktır. Bu amaçla öncelikle güç analizi yapılmıştır. Sonrasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji bölümünde erken başlangıçlı Alzheimer tanısı almış 23 hasta ve geç başlangıçlı Alzheimer tanısı almış 39 hasta çalışmaya dâhil edilmiştir. Deney grubu, toplam 26 sağlıklı bireyden oluşan kontrol grubuyla karşılaştırılmıştır. Tüm araştırma grubu yaş ve eğitim değişkeni açısından eşleştirilmiştir. Hastalarla ortalama 10 dakika görüşülerek Piknik Resmi Anlatım testi, Kurabiye Hırsızlığı Resim Anlatım testi, Resimli Öykü Anlatım testi ve Konulu Sözlü Anlatım testi uygulanmıştır. Hastalara uygulanan tüm testler, ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş ve DuBois ve diğerleri (1993) tarafından oluşturulmuş semboller kullanılarak çevriyazıya dönüştürülmüştür. Elde edilen tüm veriler t testi, Mann-Whitney testi, Friedman testi, Wilcoxon testi, Ki kare testi ve Medyan testi ile çözümlenmiştir. Sonuç olarak, Türk Alzheimer hastalarının konuşmalarında daha az sözcükten oluşan kısa tümceler, basit tümceler, soru tümceleri ve ad tümceleri kullandığı ortaya çıkmıştır. Alzheimer hastalarının betimlemesi kolay olan Piknik Resmi Anlatım testinde daha iyi bir performans sergilediği belirlenmiştir. Karmaşık bir resim testi olan Kurabiye Hırsızlığı Resim Anlatım testi ile Konulu Sözlü Anlatım testlerinde Alzheimer hastalarının konuşma miktarlarının daha az olduğu ortaya çıkmıştır. Erken başlangıçlı Alzheimer hastalarının, geç başlangıçlı Alzheimer hastalarına kıyasla daha az sözcükten oluşan kısa tümceler kullandığı görülmüştür. Her iki grubun da basit tümce kullanımının fazla olduğu ve bunun yine Piknik Resmi Anlatım testinde belirgin olduğu ortaya çıkmıştır. Erken başlangıçlı Alzheimer hastalarının daha fazla soru tümcesi kullandığı belirlenmiştir. Türk Alzheimer hastalarının konuşmalarında kullandığı tümceleri inceleyen bu çalışma bellek sorunlarından ve dikkat, soyut düşünme vb. bilişsel sorunlardan dolayı Türk Alzheimer hastalarının konuşmalarının sözdizimsel açıdan farklılaştığını ortaya çıkarmıştır. Anahtar Kelimeler: Alzheimer, Erken Başlangıçlı Alzheimer, Geç Başlangıçlı Alzheimer, Tümce Türü