Koroner arter hastalığı olan bireylerde tamamlayıcı-alternatif tedavi kullanımı ile sağlık okuryazarlığı ve yaşam kalitesi ilişkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜGE UYSALOĞLU

Danışman: Meryem Öztürk Haney

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı koroner arter hastalığı olan bireylerde tamamlayıcı-alternatif tedavi (TAT) kullanma, sağlık okuryazarlığı (SOY) ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Tanımlayıcı, kesitsel ve korelasyonel türde olan araştırmanın örneklemini İzmir'de bir eğitim araştırma hastanesinin kardiyoloji ve kardiyoloji anjio servisinde yatarak tedavi alan 317 hasta oluşturmuştur. Veriler Tanıtıcı Soru Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, mann whitney u testi, kruskal-wallis testi, spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Hastaların yaş ortalamaları 62.92 ± 11.90 olup %63.1'i erkek ve %65.6'sının öğrenim düzeyi ilkokul ve altı idi. Katılımcıların %88'i TAT yöntemlerini bildiğini, % 63.1'i TAT yöntemlerini kullandığını belirtmiştir. TAT kullanan katılımcıların %86.5'inin bitkisel tedavi yöntemlerini, %22'sinin arı sütünü ve %20.5'inin meditasyonu kullandığı belirlenmiştir. Hastaların yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi, herhangi bir işte çalışma durumu, sağlık durumu algısı, koroner arter hastalığı tanısını alma süresi ile TAT kullanma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların SOY toplam puan ortalamaları 95.00±20.77 olarak belirlenmiştir. TAT kullanan katılımcıların SOY düzeyinin TAT kullanmayanlara göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Katılımcıların FBÖ-12 (fiziksel bileşen özet) puan ortalamaları 39.47±12.71 ve MBÖ-12 (mental bileşen özet) puan ortalamaları 51.59±8.09 olarak belirlenmiştir. TAT kullanan katılımcıların FBÖ-12 ve MBÖ-12 puan ortalamaları TAT kullanmayanlara göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Katılımcıların yaşı, cinsiyeti, medeni durumu ve yaşadıkları yer ile katılımların SOY düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Katılımcıların SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçek puanları ile yaş, cinsiyet ve ikamet yeri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (p<0.05). Bulgular sağlık okuryazarlığı ve yaşam kalitesi düzeyi düşük olan hastaların TAT kullanımına daha fazla yönlendiğini göstermektedir. Koroner arter hastalığı olan bireylerin SOY ve yaşam kalitesi düzeylerinin belirlenmesi, özellikle düşük SOY ve yaşam kalitesine sahip hastaların sağlık okuryazarlığının geliştirilerek yaşam kalitelerinin desteklenmesi, bilinçli ve akılcı TAT kullanımının sağlanması önerilir.