ŞİDDET GÖREN KADINLARA YÖNELİK PSİKOLOJİK DANIŞMADA YENİLİKÇİ YAKLAŞIMLARA DAYALI PSİKOEĞİTİM PROGRAMININ GELİŞTİRİLMESİ VE ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE SAKARYA ÇINKI
Danışman: Fatma Ebru İkiz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı, psikolojik danışmada yenilikçi yaklaşımlara dayalı bir psikoeğitim programı geliştirilmesi ve bu programın şiddet gören kadınların öznel iyi oluş, öz duyarlık ve çatışma eylem stilleri düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın amacı doğrultusunda şiddet gören kadınlara yönelik 8 oturumluk psikoeğitim programı geliştirilmiştir. Araştırmada nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı karma yöntem desenlerinden biri olan açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda 2x3 yarı deneysel desen kullanılarak psikoeğitim programlarının etkililiği test edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda deney grubunda yer alan kadınlarla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Öznel İyi Oluş Ölçeği, Öz Duyarlık Ölçeği ve Çatışma Eylem Stilleri Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu, Ön Görüşme Formu, Gönüllü Onam Formu, Oturum Değerlendirme Formu, Psikoeğitim Programı Değerlendirme Görüşme Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde kontrol grubu ön test, son test ve izleme testi puanları eşit olduğundan karşılaştırma yapılmamıştır. Deney grubu ön test, son test ve izleme testi puanlarının karşılaştırılmasında ilişkili örneklem (tekrarlı ölçümler) için tek faktörlü ANOVA testinden yararlanılmıştır. İlişkili örneklem (tekrarlı ölçümler) için tek faktörlü ANOVA testinde anlamlı farklılık görüldüğünde farkın hangi ölçümler arasında olduğunu belirlemek amacıyla marjinal ortalama tahminine dayalı Bonferroni düzeltmeli ikili karşılaştırmalardan yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel ve nitel bulgular birlikte ele alındığında yenilikçi psikolojik danışmanlık yaklaşımına dayalı psikoeğitim programının özellikle şiddet gören kadınların çatışma eylem stilleri üzerinde etkisi olduğu özellikle çatışmalar karşısında kaçınmacı ve zorlayıcı stili benimseyen katılımcıların tutumlarını değiştirmelerine etkisi olduğu görülmektedir. Araştırmanın nicel bulgularında deney grubu katılımcılarının öznel iyi oluş ve öz duyarlık düzeylerine ilişkin anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür. Bunun aksine katılımcıların öznel iyi oluş ve öz duyarlık ile ilgili kendilerinde farkındalık ve değişim olduğuna dair olumlu ifadelerine ilişkin bulgular nitel araştırma bulgularından elde edilmiştir. Bu bulgular, psikoeğitim sonunda katılımcıların öz farkındalık, sorunlarla baş etme, etkili iletişim becerilerinin kullanılması, kendine değer verme, yaşama ilişkin olumlu bakış açısı kazanma konularında olumlu anlamda kazanım sağladıklarını, programdan olumlu anlamda yararlandıklarını, grup liderinin yeterli ve donanımlı olduğunu, çatışma çözmede olumlu anlamda değişimler deneyimlediklerini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak yenilikçi psikolojik danışmanlık yaklaşımına dayalı psikoeğitim programının katılımcılar üzerinde özellikle benimsedikleri çatışma eylem stilleri üzerinde olumlu anlamda etkileri olduğu, şiddet gören kadınlara yönelik bireysel ve grup çalışmalarında öznel iyi oluş ve öz duyarlığı arttırıcı uygulamalara ağırlık verilerek kullanımının yarar sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kadına yönelik şiddet, öznel iyi oluş, öz duyarlık, çatışma eylem stili, psikoeğitim.