Sulfate dry deposition in Izmir

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2002

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: HASAN ÖZGÜR BAĞIRÖZ

Danışman: MUSTAFA ODABAŞI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

IV ÖZET Kuru çökelme, havada bulunan kirleticilerin türbülans ve gravitasyon yolu ile havadan katı yüzeylere taşınımınıdır. Atmosferik çökelme, birikim yapan maddelerin çevresel ortamlardaki olumsuz etkileri nedeniyle son on yıldır yaygın olarak araştırılmıştır. Fakat kuru çökelmenin doğrudan ölçülmesi için genel olarak kabul edilen bir yöntem yoktur. Yapay örnekleyici yüzeylerin kullanımı, çökelen maddeleri doğrudan değerlendirmeyi, ölçüm yoluyla ve modeller kullanılarak belirlenen çökelme miktarları arasında karşılaştırma yapılmasına olanak sağlayan, gittikçe önem kazanan bir tekniktir. Bu çalışmada, partiküller üzerinde bulunan sülfatın kuru çökelmesi yapay bir örnekleyici yüzey kullanılarak ölçülmüştür. Dış hava ve kuru çökelme örnekleri Eylül 2000 ile Haziran 2001 tarihleri arasında toplanmıştır. Örnekler Ege denizi kıyısında bulunan İzmir'in yaklaşık 10 km güneydoğusunda yeralan ölçüm istasyonunda toplanmıştır. Yapılan ölçümler sonucu havadaki ortalama sülfat konsantrasyonu 11.2+6.6 ug "X 9 1 m, ortalama sülfat kuru çökelme miktarı ise 49.3±24.3 mg m" gün" olarak bulunmuştur. Literatürde bulunan çalışmalarla kıyaslandığında bu değerlerin diğer kırsal ve kentsel alanlarda ölçülen değerlerden yüksek olduğu görülmektedir. Ölçülen sülfat kuru çökelmesine deniz tuzu ve topraktan gelen sülfatın katkısı da araştırılmış ve önemli düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Bunun nedenleri, deniz tuzu partiküllerinin deniz kıyısından örnekleme istasyonuna taşınımı sürecinde çökelerekV etkin olarak atmosferden uzaklaştırılmaları ve topraktaki sülfat içeriğinin düşüklüğü olabilir. Partikül fazdaki sülfat kuru depolama hızları, sülfat konsantrasyonları ve kuru çökelme miktarları kullanılarak hesaplanmıştır. Bulunan ortalama kuru çökelme hızı (6.3± 3.9 cm s"1), partikül fazdaki kirleticilerin kuru çökelme miktarlarını belirlemekte kullanılan tipik değerlerden yüksek olmakla birlikte bu çalışmaya benzer tekniklerle belirlenen değerlerle iyi bir uyum göstermektedir.