Egzersize özgü Parkinson Hastalığı anketinin Türkçe'ye uyarlanması ve parkinson hastalarında geçerlilik ve güvenirliği


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİS YALÇIN

Danışman: ARZU GENÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Parkinson Hastalığı, motor ve motor olmayan bulgularla ortaya çıkan, dopaminerjik hücrelerin kaybı ve Lewy cisimciklerinin birikimiyle karakterize ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır. Egzersiz müdahaleleri Parkinson Hastalığının motor ve motor olmayan bulgularının yönetilmesinde ve hastaların yaşam kalitelerini artırmada rol oynamaktadır. Bu araştırmanın amacı, Egzersize Özgü Parkinson Hastalığı Anketi'nin (PDQ-Egzersiz) Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesidir. Araştırmaya 70 Parkinson Hastalığı olan (yaş ortalaması: 67,77±10,62 yıl; 30 Kadın, 40 Erkek) hasta dahil edildi. Hastalığın evresi, hastalığın derecesi, hastanın aktivite ve katılımı, yaşam kalitesi ve egzersizde yaşanılan zorluklar ile ilgili anketler aracılığıyla değerlendirildi. Geçerlilik için açıklayıcı faktör analizi Temel Bileşenler Analizi ile, yapı geçerliliği yöntemi Spearman korelasyon katsayısı (rho) ile değerlendirildi. Güvenilirlik için test-tekrar test sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) ile, iç tutarlılık Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirildi. Test-tekrar testte 57 katılımcıya ilk değerlendirmeden 7-14 gün sonra PDQ-Egzersiz tekrar uygulandı. Standart Ölçüm Hatası (SEM) ve En Küçük Algılanabilir Fark (MDD) hesaplandı. PDQ-Egzersiz ile hastalığın evresi, hastalığın derecesi, hastanın aktivite ve katılımı ve yaşam kalitesi arasında orta düzeyde korelasyon bulundu. Yapı geçerliliği için belirlenen dokuz hipotezden yedisi doğrulandı. Açıklayıcı faktör analizine göre örneklem büyüklüğü yeterliydi ve ölçek iki faktörlü yapıya sahipti. Hastalığın evresi ve derecesi düşük olan hastalarda egzersizle ilgili yaşadıkları zorlukların skorları anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). İki faktörlü yapıdaki Cronbach Alfa katsayıları ve ICC değerleri PDQ-Egzersiz'in Türkçe versiyonunun yüksek iç tutarlılığa ve test-tekrar test güvenilirliğine sahip olduğunu gösterdi. SEM 2,6; MDD 7,2 olarak bulundu. Sonuç olarak PDQ-Egzersiz'in Türkçe sürümü Parkinson Hastalığı olan hastalarda egzersizin etkinliğini belirlemek ve hastaların egzersizle ilgili yaşadıkları zorlukları değerlendirebilmek için geçerli ve güvenilirdir. Bu anket, gelecek çalışmalarda bireylerin egzersize katılımını belirlemek ve yaşadıkları zorlukları değerlendirmek için kullanılabilir.