Yeni olanaklar bağlamında tipo baskı tekniğinin günümüz Batı grafik tasarımındaki yeri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Grafik Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İNCİLAY YAMAN

Danışman: FUAT AKDENİZLİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Güncel olarak kullanılan tüm baskı tekniklerinin temeli ilkel çağlara dayanmaktadır. Milattan önceki yüzyıllardan günümüze kadar ulaşan baskı teknikleri; insanın iletişim ihtiyacı ve bilginin kalıcılığının sağlanması amacını taşımaktadır. Birçok baskı yöntemi olması yanı sıra yüksek baskı en ilkel olanıdır ve diğer baskı tekniklerinin temelini oluşturur. Farklı uygarlıkların ve kültürlerin çeşitli uygulamaları yanı sıra Johannes Gutenberg'in tipo baskı tekniği tipografi, baskı ile grafik tasarımı derinden etkilemiş ve yüzyıllardır en çok bilinen yüksek baskı tekniği olmuştur. Gutenberg'in tekniği süre içinde ortaya çıkan ihtiyaçlar nedeniyle ve dönemin teknolojik gelişmeleriyle ilişkili biçimde evirilerek bugüne ulaşmıştır. Tipo baskı güncel haline ulaşana kadar çeşitli baskı tekniklerinin ve teknolojilerinin ortaya çıkışında da önemli rol oynamıştır. Geleneksel olanın zamana ayak uydurması için güncel ekleri bünyesine kabul etmesi düşüncesi de, bu ananevi tekniğin günümüze kadar süre gelmesinin açıklanmasında etkili olmuştur. Tipo baskının dijitalleşen dünyada sayısal olanaklar yanı sıra halen tercih edilerek var olmayı devam ettirebilmesi ancak insanın geçmiş değerlere olan bağlılığı ve konvansiyonel olanı sürdürerek modernle birleştirilme arzusuyla ilişkilidir. Tüm bunlar tez kapsamında; konvansiyonel yüksek baskı tekniği teorik ve uygulama açısından ele alınmaktadır. Bulunduğumuz döneme kadar ki gelişimi irdelenerek uygulayıcısına sağladığı avantajlar ve dezavantajlar tartışılmaktadır. Baskı tekniğinin dijital etkiler ile güncel olanaklar doğrultusunda batı grafik tasarımındaki yeni uygulamaları, yaklaşımları ve baskıcılarıyla incelenmiştir. Bu tez; yüksek baskı yöntemini merak eden ya da konu hakkında araştırma yapmak isteyen öğrenciler, tasarımcılar, baskıcılar, sanatçılar ve akademisyenler için konun detaylıca irdelendiği geniş kapsamlı bir kaynak oluşturma amacı taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Yüksek baskı, Tipo baskı, Gutenberg, Matbaa, Baskı teknikleri, Grafik tasarım, Tipografi.