BİLİM VE SANAT MERKEZİNDEKİ MATEMATİK SINIFININ AKIL YÜRÜTME BAĞLAMINDA İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA NUR SÖYLEMEZ
Danışman: Berna Cantürk Günhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Bilim ve Sanat Merkezinde görev yapan bir matematik öğretmeninin farklı sınıf düzeylerinde sergilediği öğretmen eylemlerini, akıl yürütme bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden, tekli durum çalışması deseni ile yürütülen bu araştırmanın katılımcıları, kadın bir matematik öğretmeni, 5. ve 7. sınıf öğrencileridir. Araştırmanın verileri, 6 hafta süresince 12 ders saati boyunca gözlem ve video kayıt yöntemleri kullanılarak toplanmıştır. Katılımcı öğretmenin ders anlatım süreci ders gözlem formunda yansıtılmış, sergilediği eylemler, Ellis ve diğerlerinin (2019) geliştirdiği Öğrenci Muhakemesini Destekleyen Öğretmen Eylemleri (Teacher Moves for Supporting Student Reasoning, TMSSR) çerçevesi bağlamında betimsel analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda, katılımcı öğretmenin gözlemlenen derslerinde analiz edilen öğretmen eylemleri potansiyeline göre incelendiğinde düşük potansiyelli eylemlere, yüksek potansiyelli eylemlere kıyasla daha sık yer verdiği, kategorilere göre incelendiğinde ise en çok öğrenci muhakemesini destekleme kategorisine ait eylemlerin kullanıldığı, en az ise öğrenci muhakemesini genişletme/ geliştirme kategorisine ait eylemlerin kullanıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin akıl yürütmelerini desteklemek için düşük potansiyelli eylemlerden cevap isteme, doğru yanıtı onaylama, bilgi verme, işlemsel bilgi verme ve açıklama yapma eylemlerine; yüksek potansiyelli eylemlerden ise rehberlik etme, akıl yürütmeyi teşvik etmek, kavramsal bilgi verme/ açıklama yapma, öğrenci düşüncesini/ yanıtını yeniden temsil etmek, öğrencilerin fikirlerini açığa çıkarma eylemlerine sıklıkla yer verdiği görülmüştür. Katılımcı öğretmenin gözlemlenen farklı sınıf düzeylerinde TMSSR çerçevesi bağlamında belirgin bir farklılık tespit edilememiştir. Ayrıca tez çalışmasının sonucunda, öğrencilerin akıl yürütme becerilerinin desteklenmesinde öğretmen eylemlerinin yanı sıra tercih edilen etkinliğin türünün, öğrencilerin anlatılacak konuya ön bilgilerinin yeterli seviyede olmasının, öğrencilerin derse ve konuya karşı ilgili ve meraklı olmasının sergilenen eylemlerin potansiyelinin türünü etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda, gelecek çalışmalarda öğrencilerin akıl yürütme becerilerini geliştirmeyi hedefleyen etkinlikler veya ders planları tasarlanabilir ve bu etkinliklerin etkililiği ve farklı sınıf düzeylerinde nasıl uygulandığı incelenebilir. Anahtar Kelimeler: Akıl yürütme, öğrenci muhakemesini destekleyen öğretmen eylemi, matematik öğretmeni, Bilim ve Sanat Merkezi.