Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin bilişsel fonksiyonlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SENES EKİN

Danışman: ÖZLEM KÜÇÜKGÜÇLÜ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı kronik obstrüktif akciğer hastalarının (KOAH) bilişsel fonksiyonunu değerlendirmek ve bilişsel durumu etkileyen faktörleri belirlemektir. Kesitsel-tanımlayıcı tipte bir araştırma olup, örneklemi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Suat Seren Göğüs ve Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi göğüs hastalıkları polikliniğine başvuran KOAH tanılı, örnekleme dâhil edilme kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmaya gönüllü 135 hasta oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak hazırlanan 'Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu', 'Montreal Bilişsel Değerlendirme Testi', 'KOAH Değerlendirme Testi', 'Modifiye Medical Research Council Dispne Ölçeği', 'Charlson Komorbidite İndeksi' kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik hesaplamalar, ortalama, Mann Whitney–U, Kruskal Wallis, spearman korelasyon yöntemi ile çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Çalışmaya katılan hastaların çalışma durumu, son bir yıl içerisinde geçirdiği alevlenme sayısı ve hastaneye yatış sayısının MOCA puanı ile karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,001). Hastaların MOCA puanı ile yaş (r= -0,548, p<0,0001), komorbitite puanı (r= -0,485, p<0,0001), CAT (r= -0,486 , p<0,0001), mMRC (r= -0,509, p<0,0001) arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki, KOAH hastalarının MOCA puanları ile satürasyon değeri (r= 0,557, p<0,0001) arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca oksijen satürasyonu, hastanın yaşı ve son bir yıl içerisinde alevlenme nedeniyle hastaneye yatış sayısı bilişsel durumu etkileyen yordayıcılar olarak belirlenmiştir (p < 0,001; R = 0,649; R2 = 0,41). Bu çalışma, KOAH hastalarının bilişsel fonksiyonlarının birçok faktörden etkilenebileceğini ortaya koymaktadır. Bu faktörler arasında yaş, komorbiditeler, KOAH değerlendirme testi skoru, Modifiye Medical Research Council Dispne Ölçeği skoru ve oksijen satürasyonu bulunmaktadır. Bu risk faktörleri göz önünde bulundurularak KOAH hastalarına düzenli olarak bilişsel fonksiyon değerlendirilmeleri yapılmalı ve bu hastaların bakım ve tedavi planları bilişsel durumlarına göre desteklenmelidir.