Kolorektal kanser tanısı olan bireylerin ve bakım verenlerinin ameliyat sonrası hastanedeki deneyimleri: Kalitatif bir çalışma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA ÇELİK
Danışman: Neslihan Günüşen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı; yeni stoma açılan birey ve bakım verenlerinin ameliyat sonrası hastanedeki deneyimlerinin açıklaştırılmasıdır. Araştırma tanımlayıcı kalitatif tiptedir. Çalışma Türkiye'nin İzmir ilinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi amaçlı örnekleme ile seçilen stoma cerrahisi geçirerek genel cerrahi kliniğinde yatarak tedavi gören 10 stomalı birey ve 10 bakım veren oluşturmuştur. Derinlemesine görüşmeler tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda dört tema ortaya çıkmıştır. Stoma ile tanışma temasının altında stomalı bireylerin ve bakım verenlerin, kaygı, belirsizlik, ölüm korkusu, çaresizlik ve üzüntü ile ilgili ifadeleri ve deneyimleri yer almaktadır. Stoma ile yaşam teması altında bireylerin ve bakım verenlerin stoma ile yeni bir yaşama başladıkları ve stomanın yaşamları üzerindeki etkisi yer almaktadır. Stomanın bireylerin ve bakım verenlerinin yaşamlarında "iş, aile ve sosyal hayat", "ruh sağlığı" ve "fiziksel güçlükler" meydana getirdiği görülmüştür. Bireylerin ve bakım verenlerin çalışma hayatının kısıtlanacağını düşünmesi, aile içindeki rollerde değişim meydana geldiği, toplumdan uzaklaştıklarını düşünmeleri, beden imajında bozulma yaşadıkları, yorgunluk ve hareket kısıtlılığı çektikleri bulunmuştur. Bakım verenlerin bireye karşı ne tepki vereceğini bilmemesi nedeniyle iletişimlerinin olumsuz yönde etkilendiği bulunmuştur. Baş etme temasının altında bireylerin ve bakım verenlerin maneviyata yönelerek dua ettikleri, sevdikleri uğraşılarla ilgilendikleri, sosyal destek ve diğer stomalı bireylerin varlığının onlara güç verdiği, stomanın varlığının kabulü ile sürecin kolaylaştığı belirlenmiştir. Stomalı bireylerin ve bakım verenlerin hemen hepsinin bu süreçte aile ve akrabaları tarafından sosyal destek aldığı görülmüştür. Gereksinimler teması altında bireylerin ve bakım verenlerin ameliyat süreci hakkında bilgi gereksinimi yaşadıkları, sağlık çalışanlarından ve toplumdan anlayış bekledikleri, iş kayıpları ve ameliyat maaliyeti nedeniyle maddi gereksinimleri olduğu bulunmuştur. Ayrıca bazı bakım verenlerin uzun ve zor olan bakım sürecinde kendilerine zaman ayırma ihtiyaçları olduğu belirlenmiştir. Stoma ameliyatı sürecinde oluşan yeni normalde, hemşireler birey ve bakım verenleri duygusal yaşantılarını ifade etmeleri için cesaretlendirmeli, değişen rollerini, ilişkilerini, gereksinimlerini, beden imajındaki bozulmaları fark etmeli ve baş edebilmeleri için bütüncül bakımı esas olarak alarak psikososyal destek sağlamaları gerekmektedir.