Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEÇİL SEVER DEMİR
Danışman: FİLİZ ADIGÜZEL TOPRAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:'Nîsâbûrî'nin (Sa'lebî) 'Kısas-ı Enbiyâ' Adlı Eserindeki Minyatürlerde Melek Figürü ve Özgün Tasarımlar' başlıklı Sanatta Yeterlik Tezi kapsamında Peygamber Hikâyeleri olarak tercüme edilen Kısas-ı Enbiyâ adlı (Kitābu'ara'isu'l-mecālis fį ķıśaśu'l Enbiyâ) yazma eserin 16. yüzyılda Sâfevi devleti hâkimiyetinde olan Kazvin ve Şiraz şehirlerinde istinsah edilmiş nüshaları incelenmiştir. Eserin orijinal nüshası Nîsâbûrî (Sa'lebî) tarafından 11. yüzyılda Nişabur'da yazılmıştır. Eserde, Âdem ve Havva'dan başlamak üzere Kur'an-ı Kerim'de geçen 25 peygamber ve önemli dini kişilerin mucizelerine ait hikâyeler resimlenerek anlatılmıştır. Bu çalışma kapsamında eserin günümüzde uluslararası koleksiyonlarda bulunan 6 istinsah nüshasındaki 49 melek figürlü minyatür incelenmiştir. Bu nüshalar, 'Staatsbibliothek zu Berlin (SBB), 1577 tarihli Diez Fol A.3'; 'Bibliothèque Nationale De France (BnF), 1581 tarihli Persan 54'; 'Bibliothèque Nationale De France (BnF), 1595 tarihli Persan 1313'; 'The New York Public Library (NYPL), 1577 tarihli Spencer Persian 1'; 'The New York Public Library (NYPL), 1580 tarihli Spencer Persian 46' ve 'Dallas Museum Of Art (DMA), 1570/1580 tarihli Keir 3'te bulunan yazma eserlerdir. Bu yazmalar arasında 'Meleklerin Hz. Âdem'e Secde Etmesi', 'Hz. Âdem ve Havva'nın Cennetten Kovuluşu', 'Hz. İdris'in Öğrencileri ile Cennet Bahçesinde Sohbeti', 'Hz. İbrahim'in Ateşe Atılması', 'Hz. Eyyûb ve Eşi Rahime', 'Hz. Musa'ya Cebrail'in Kutsal Kitabı Getirmesi', 'Hz. Süleyman ve Kraliçe Belkıs', 'Hz. Süleyman'ın Ölümü', 'Hz. Muhammed'in Mi'rac'a Yükselmesi', 'Peygamberlerin Cennet Bahçesinde Sohbeti' vb. konulardaki minyatürlerdeki melek figürleri incelenmiştir. Her bir Melek figürünün mürekkep ve fırça ile aydınger kâğıda eskizleri çizilerek, biçim ve hareket özellikleri daha anlaşılır hale getirilmiştir. Bu sayede meleklerin kompozisyonda bulunduğu yer ve görevleri; tasarım özellikleri, genel fiziksel özellikleri, simaları, saç modelleri, giysi tasarımları, başlıkları ve kanatları ayrı detaylar halinde analiz edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, incelenen yazmalar çerçevesinde, minyatürlü yazmalarda görülen melek figürlerine ilişkin bir biçim, renk ve üslûp derlemesi yaparak, melek figürünün geçmişteki anlam ve simgesel özelliklerini de göz önüne alarak günümüz sanat anlayışı içinde değerlendirilmesine zemin oluşturmaktır.