Birinci basamak sağlık kurumuna başvuran hastalarda erken dönem uyumsuz şemalar ile depresyon ve anksiyete bozukluğunun ilişkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜSEYİN FİŞEK

Danışman: NİLGÜN ÖZÇAKAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Erken dönem uyumsuz şemalar yaşamın erken döneminde öğrenilen, kişinin kendisi ve dünya hakkındaki katı inançlarıdır. Major depresyon ve anksiyete bozuklukları toplumda yaygın görülen ruhsal hastalık/bozuklukların başında gelmektedir. Bu çalışmada birinci basamak sağlık kurumuna başvuran hastalarda erken dönem uyumsuz şemalar ile birinci basamakta sık görülen ruhsal hastalıklardan duygudurum ve/veya anksiyete bozukluğu ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırma kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. 1-31 Mayıs 2018 ve 3-28 Eylül 2018 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği ve Buca DEÜ Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne herhangi bir nedenle başvuran 416 hastayla tamamlanmıştır. Katılımcılar sosyodemografik anket formu ve Young Şema Ölçeği-Kısa Form 3'ü (YŞÖ-KF3) doldurduktan sonra her biri ile Primary Care Evaluation of Mental Disorders (PRIME-MD) ölçeği kullanılarak yaklaşık 20 dakikalık yapılandırılmış klinik görüşme gerçekleştirildi. Bulgular: Duygudurum bozuklukları grubunun şema toplam puan ortalaması sağlıklı gruba göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,008). Anksiyete bozuklukları grubunun şema toplam puan ortalaması sağlıklı gruba göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,047). Duygudurum bozuklukları grubu ile anksiyete bozuklukları grubu arasında şema toplam puan ortalamaları farkı açısından istatistiksel anlam bulunmadı (p=0,23). Duygudurum bozuklukları grubunu sağlıklı grupla karşılaştırdığımızda karamsarlık, sosyal izolasyon ve dayanıksızlık şema puanlarının sağlıklı gruba göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur (p=0,002). Anksiyete bozukluğu grubunu sağlıklı grupla karşılaştırdığımızda karamsarlık, sosyal izolasyon, onay arayıcılık, terk edilme ve yüksek standartlar şema puanlarının sağlıklı gruba göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Birinci basamak ortamındaki depresyon ve anksiyete bozukluğuna sahip hastalarımız sahip oldukları şemalar açısından değerlendirilmelidir. Hastalara şemalar ile başa çıkma yöntemleri anlatılabilir, bilişsel çarpıtmaları, işlevsel olmayan düşüncelerine yönelik kişinin kendi uygulayabileceği yöntemler öğretilebilir. Anahtar Kelimeler: erken dönem uyumsuz şemalar, depresyon, anksiyete, birinci basamak