Kantil regresyon ve sansürlü modellerle Türkiye'de hanehalkı tasarruf eğilimi: Mikroekonometrik analiz
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZERİFE YILDIRIM
Danışman: ŞENAY ÜÇDOĞRUK BİRECİKLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hanehalkının gelirini tüketim ile tasarruf arasında dağıtma kararı, ekonomi açısından kilit öneme sahip konulardan biridir. Hanelerin bu kararı, refah seviyesini etkileyen önemli bir ekonomik karardır. Günümüzde, tüketicilerin seçimlerinin dinamik olması ve sosyo-ekonomik faktörlerde meydana gelebilecek değişiklikler tüketim ve tasarruf kararını önemli ölçüde etkilemekte, ülke ekonomisi üzerinde önemli dışsallıklar oluşturmaktadır. Hanelerin tüketim ile tasarruf arasındaki tercihleri ve bu davranışları etkileyen nedenler farklı gelir grupları için farklı sonuçlar vermektedir. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)'in yapmış olduğu 2003-2013 yılları Hanehalkı Bütçe Anketi (HBA) veri seti kullanılarak Türkiye'de hanehalkı tasarruf eğilimi ekonometrik yöntemlerle araştırılmaktadır. Analizler kapsamında Kantil Regresyon yardımıyla düşük, orta ve yüksek gelirli hanehalkı tasarruf eğilimleri karşılaştırmalı olarak araştırılmıştır. Her kantil tahmini için sağlanmış olan farklı parametre sonuçları farklı etkilere sahiptir. Sansürlü Tobit Model ile de alt ve üst gelir grubundakiler alternatif analizlerle karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Alternatif ekonometrik analizler ve karşılaştırmalı yorumlar neticesinde Türkiye'de hanehalkı tasarruf davranışı İhtiyati Tasarruf Hipotezi varsayımlarını destekleyen sonuçlar vermiştir. Sağlık güvencesi olan, yüksek eğitimli ebeveynler, servet unsurları gibi değişkenler incelendiğinde ihtiyat kaygısı taşımayan ailelerde pozitif tasarruf görülmemiştir. Diğer taraftan geçimlik düzeyin üzerinde olan ve geleceğe yönelik güvencesi olmayan ailelerde ihtiyat amaçlı pozitif tasarruf görülmüştür. Dikkat çekici bir özellik de yaş değişkeninde bulunmuştur. Bireyler yaşlılık dönemlerinde de ister ihtiyati kaygıyla ister miras bırakma güdüsüyle olsun tasarruf yapmaya devam etmektedirler. Anahtar Kelimeler: Hanehalkı Tasarrufu, Kantil Regresyon, Sansürlü Tobit Model, İhtiyati Tasarruf