Hipoglisemi önleme ve farkındalık kazanma programının hasta sonuçlarına etkisi: Randomize kontrollü çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE DERVİŞOĞLU
Danışman: Dilek Büyükkaya Besen
Özet:Hipoglisemi, Tip 2 diyabetin yönetiminde sık görülen ve ciddi sonuçlara yol açabilen bir komplikasyondur. Hipoglisemi farkındalığının azalması, tekrarlayan ataklar ve kontrol kaybı riskini artırmaktadır. Bu çalışma, farkındalığı azalmış bireylerde HypoPAP programının etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya insülin kullanan 78 Tip 2 diyabetli birey dahil edilmiştir. Deney grubuna bireyselleştirilmiş çevrimiçi eğitim, problem çözme görüşmeleri, danışmanlık, "hatırla ve harekete geç" temalı videolu mesajlar, Türk diyabet dostu tabak, adım sayar ve problem çözme defteri ile desteklenen girişimler üç ay boyunca uygulanmıştır. Ön test ve son test ile davranışsal, klinik, biyokimyasal sonuçlar ve farkındalık düzeyleri değerlendirilmiştir. Deney grubunda 3. ay sonunda hipoglisemi farkındalığında anlamlı artış sağlanmıştır (p < 0.001). Aynı zamanda tıbbi tedavi, beslenme, egzersiz ve kan şekeri takibine tam uyum oranları yükselmiş, kontrol grubunda bu gelişmeler gözlenmemiştir (p <0.001). Deney grubunda HbA1c, LDL, total kolesterol ve trigliserit düzeyleri düşmüş, HDL yükselmiştir (p <0.001). Hipoglisemi sıklığı ve hipoglisemiye bağlı acil başvuru, yatış oranları deney grubunda azalmış; kontrol grubunda ise devam etmiştir. Şiddetli ve belirtisiz hipoglisemi sadece kontrol grubunda görülmüştür. Deney grubunda Tip 2 diyabetli bireylerin hipoglisemik güveni artmış, hipoglisemi korkusu azalmış ve hipoglisemiye yönelik olumlu tutum ve davranışı gelişmiştir. Deney grubunun %55'inde insülin dozu azaltılmıştır. HypoPAP programı, Tip 2 diyabetli bireylerde hipoglisemi farkındalığını yeniden kazandırmış; klinik, davranışsal ve psikososyal sonuçları anlamlı şekilde iyileştirmiştir. Bireye özgü, dijital destekli bu yaklaşım, hipogliseminin önlenmesinde etkili ve sürdürülebilir bir model sunmaktadır.