YAPAY ZEKA DESTEKLİ NÖROPAZARLAMA YÖNTEMLERİNİN TÜRK ŞİRKETLERİNDEKİ UYGULAMALARI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir Meslek Yüksekokulu, Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sona ALASGAROVA
Danışman: Berrin Onaran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, yapay zekâ destekli nöropazarlama yöntemlerinin; özellikle EEG (elektroensefalografi), göz izleme (eye-tracking), yüz ifadesi analizi (facial coding) gibi biyometrik ölçüm tekniklerinin yapay zekâ algoritmalarıyla entegrasyonu; Türk şirketlerindeki uygulama biçimlerini incelemek ve bu yöntemlerin pazarlama stratejilerine olan etkilerini analiz etmektir. Araştırma kapsamında pazarlama stratejileri; müşteri segmentasyonu, hedef kitle belirleme, marka konumlandırma, kişiselleştirilmiş iletişim geliştirme, reklam etkinliği ölçümü ve tüketici içgörülerine dayalı ürün/hizmet geliştirme gibi temel alanlar çerçevesinde ele alınmaktadır. Böylece, yapay zekâ destekli nöropazarlama uygulamalarının, karar alma süreçlerine katkısı, müşteri deneyimi tasarımına etkisi ve stratejik pazarlama performansını nasıl dönüştürdüğü ortaya konulmaktadır. Dijital dönüşümle birlikte şirketler, tüketici davranışlarını nörofizyolojik veriler aracılığıyla analiz ederek daha derin içgörüler elde etme eğilimindedirler. Yapay zekâ ile entegre edilen nöropazarlama teknikleri, özellikle veri odaklı sektörlerde kişiselleştirilmiş müşteri deneyimi, karar destek sistemleri ve marka sadakati gibi alanlarda önemli avantajlar sunmaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; e-ticaret, dijital pazarlama, omnichannel strateji alanlarından ve nöropazarlama, UX/CX danışmanlık alanlarından olmak üzere farklı sektörlerden 23 yöneticiyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda, yapay zekâ destekli nöropazarlama araçlarının sektörel farkındalık, uygulama pratikleri ve stratejik çıktılar üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, şirketlerin nöropazarlama araçlarını seçerken veri güvenliği, ölçüm doğruluğu ve uygulama kolaylığı gibi kriterlere öncelik verdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca yapay zekâ destekli nöropazarlama uygulamalarının çalışan adaptasyon süreçlerini hızlandırdığı, operasyonel maliyetleri azalttığı ve pazarlama stratejilerine dair çeşitli kararların alınmasına katkı sunduğu belirlenmiştir. Örneğin, perakende sektöründe göz izleme ve yapay zekâ tabanlı duygu analiz yazılımlarının birlikte kullanılması sayesinde raf yerleşimlerinin ve mağaza içi promosyon stratejilerinin yeniden tasarlandığı, bu sayede satışların belirli ürün gruplarında %15'e varan artış gösterdiği gözlemlenmiştir. Benzer şekilde, bir telekom şirketinde EEG ve yüz ifadesi analizlerinin yapay zekâ ile yorumlanması sonucu reklam mesajlarının içeriği yeniden düzenlenmiş; bu da kampanya geri dönüş oranlarını kayda değer biçimde yükseltmiştir. Bu teknolojilerin müşteri deneyimini iyileştirme, kişiselleştirme ve tüketici tepkilerini gerçek zamanlı analiz etme açısından da güçlü bir potansiyele sahip olduğu gözlemlenmiştir. Bu araştırma, Türkiye'de yapay zekâ tabanlı nöropazarlama üzerine yapılmış sınırlı sayıdaki ampirik çalışmalara katkı sunmakta; girişimcilik, pazarlama stratejileri ve teknoloji entegrasyonu kesişiminde yeni bir bakış açısı sağlamaktadır.