ENTROPI TABANLI TOPSIS YÖNTEMİYLE FİNANSAL PERFORMANS ANALİZİ: COVID-19 ETKİSİNDE BORSA İSTANBUL KİMYA İLAÇ PETROL LASTİK VE PLASTİK ÜRÜNLER SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR UYGULAMA
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: METE ERSOY
Danışman: Çağatay Orçun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aralık 2019'da Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıkan COVID-19, pandemi haline gelmiş ve domino etkisi göstererek birçok ekonomiyi ve sektörü etkilemiştir. Bu dönemde pandemiye karşı önlem kapsamında kimya endüstrisine daha çok gereksinim doğmuştur. Özellikle ilaç, cerrahi maske, dezenfektan, hastane malzemeleri ve ekipmanları gibi ürünlere olan yoğun talep sonucunda bu sektördeki şirketler rekor satış hacimleri bildirmişlerdir. Bu çalışmada, Borsa İstanbul'da işlem gören Kimya İlaç Petrol Lastik ve Plastik Ürünler sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin rasyo analizi yaklaşımı ile finansal performansları analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında 32 adet işletmenin 2018, 2019 ve COVID-19 pandemisinin yaşandığı 2020 dönemleri yıl sonu temel mali tablolarından elde edilen 10 adet finansal rasyo kriteri kullanılmıştır. Çalışmada kriter olarak, "cari rasyo, asit-test rasyosu, nakit rasyosu, stok devir hızı, alacak devir hızı, aktif devir hızı, finansal kaldıraç rasyosu, satış karlılığı, özsermaye karlılığı ve aktif karlılığı" ele alınmıştır. Elde edilen veriler çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden Entropi ve TOPSIS ile değerlendirilmiştir. Entropi yöntemi kullanılarak, finansal rasyoların ağırlıkları hesaplanmış ve sonrasında TOPSIS yöntemiyle birlikte işletmeler göreli önem değerleri hesaplanarak, her yılın finansal performans değerlerine göre sıralandırılmışlardır. Analiz sonucunda 2018, 2019 ve 2020 yıllarında en önemli rasyo ve en başarılı işletme sırasıyla; nakit rasyosu-SODSN, alacak devir hızı-BAGFS ve alacak devir hızı-BAGFS şeklinde gerçekleşmiştir. COVID-19 pandemisi kapsamında Borsa İstanbul Kimya İlaç Petrol Lastik ve Plastik Ürünler sektöründe, sağlık sektörü için üretim gerçekleştiren kimya işletmelerine bakıldığında, bu işletmelerin özellikle satışlarında ve karlılıklarında belirgin bir artışın yaşandığı gözlemlenmiştir. Bu işletmeler arasında özellikle 2020 yılında TOPSIS yöntemine göre en başarılı üçüncü işletme olan SEYKM, en yüksek satış ve aktif karlılığı rasyolarına, en yüksek üçüncü özsermaye karlılığına ve ayrıca en düşük üçüncü borçlanma oranına sahip olmuştur.