Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKÇE DEVRİM ADER
Danışman: ORÇUN YORULMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) bireylerin akıllarına gelen istemsiz deneyimler ve bu deneyimlerin yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı ritüel tarzı davranışlar ile tanımlanabilir. Gündelik yaşamda pek çok insan benzer deneyimlerle karşılaşsa da, ruhsal bir sorun haline geldiğinde niteliksel farklar barındırmaktadır; bu sebeple de ilgili alanyazında sorunu olan insanların özellikle kişisel etki alanlarını abartılı şekilde değerlendirdikleri ve normal-anormal ayrımının varlık-yokluk ötesinde belirli nitelikler üzerinden yapılmasının daha sağlıklı olacağı vurgulanmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmanın temel amacı, bu öneriler doğrultusunda bu konudaki iki ölçüm aracını dilimize uyarlayarak yetişkin bir örneklemde psikometrik özelliklerini incelemek ve bu araçlar yardımı ile benlik korkusu kavramının OKB'deki rolünü sorgulamaktır. Bu amaçla oluşturulan iki aşamalı bu çalışmanın ilk basamağında orijinal olarak 4 tür OKB belirtisini belirli niteliklerle boyutsal olarak değerlendiren ve sonrasında cinsellik alt boyutu eklenen Boyutsal Obsesif Kompulsif Ölçeği – Genişletilmiş Türkçe Form ve Benlik Korkusu Anketi – Kısa Form Türkçe'ye uyarlanarak 357 kişilik yetişkin ve klinik olmayan örneklemle psikometrik özellikleri incelenmiştir. Analiz sonucunda, her iki ölçüm aracının tatminkâr güvenirlik değerlerine sahip olduğu, ilgili değişkenlerde grup farkı ve diğer araçlarla anlamlı ilişkileri sebebiyle de geçerli olduğu görülmüştür. Çalışmanın ikinci basamağında ise benlik korkusu ile OKB toplam ve alt boyutları, düşünce kontrolü, obsesif inanışlar ve düşünce eylem kaynaşması kavramları arasındaki ilişki, 359 kişilik klinik olmayan ve yetişkin bir örneklemde korelasyon ve hiyerarşik regresyon analizleri ile ayrıca incelenmiştir. Analiz sonuçlarına bakıldığında benlik korkusunun toplam OKB ve alt boyut puanları başta olmak üzere diğer bilişsel faktörler ile tutarlı ve anlamlı ilişkileri olduğu görülmüştür. Sonuç olarak çalışma sonuçları ile ilgili alanyazın bulguları doğrultusundaki OKB belirtilerinin boyutsal olarak da değerlendirilebileceğine işaret ederken benlik korkusu kavramının önemli bir faktör olduğunu göstermektedir.