20. yüzyıl resim sanatının sahne tasarımına yansımaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı (Konservatuvar), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEM ÇEVİKAYAK
Danışman: SELDA KULLUK YERDELEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:XX. yüzyıl resim sanatı göz önüne alındığında birbirini hızla etkileyen, çığır açıcı yenilikler peşinde sanatçılar ve yüzyıllık bir süreçte, sanat tarihinde daha önce görülmemiş zenginlikte peş peşe ortaya çıkmış akımlar karşımıza çıkmaktadır. Yüzyılın başında ise tiyatro sahnesi üzerinde çağın görsel dilini yakalayacak türden yaratıcı dünyalar yaratmak çoğunlukla ressamlara nail olmuştur. Modern sanat dönemi sonrasında ise modern resim kompozisyonları ve dönemin sanat akımları dâhilinde oluşturulan özgün resim dilleri, gelecek dönemlerdeki profesyonel sahne tasarımcıları için yer yer görsel referans niteliği taşımıştır. Yıllar içerisinde çeşitli sahne tasarımcılarının farklı yöntemlerle bir modern resim kompozisyonunu sahne tasarımı etmeni veya kaynağı olarak kullanma tercihleri, zaman zaman sahneleme biçimlerine yenilikçi yaklaşımlar kazandırmıştır. Bu doğrultuda tiyatro eserinde bir yorumlama biçimi olarak referans alınan resim unsurları, sahnenin reji planlaması ve hacimsel yapısı göz önünde bulundurularak uygulanmıştır. Bu tarz bir tasarım yaklaşımında alıntılanan resim disiplinlerinden eserler, sahne tasarımını oluşturan kostüm, dekor, aksesuar ve ışık uygulamalarının parçalı yapısında bütünlüklü bir görünüm ve anlatı oluşturmak üzere katmanlı bir şekilde kullanılabilmektedir. Üretim aşamasından temsil aşamasına geçildiğinde ise tiyatro seyircisinin, sahne tasarımının temelini ve görsel kimliğini oluşturan resim referansını algılayabilmesi, alıntılanan modern resim eserinin özgünlüğü ve tanınırlığına bağlıdır. Sahne tasarımı alanında alıntılanan resim kompozisyonlarının iki boyutlu ve statik yapısının üç boyutlu, hareketli, canlı bir performansla tekrar biçimlendirilmesi görsel anlamda farklı dramatik yorumlamalara kapı açmaktadır. Çünkü tiyatro sahnesinde, dramatik anlatıya hizmet edebilecek ve sergilenen eseri görselleştirecek birçok yüzey, yöntem, katman ve teknolojik imkân mevcuttur. Araştırma dâhilinde seçilen sahne eserlerindeki modern resim alıntılama biçimleri ve tercihleri ele alınarak, sahne tasarımında görsel üretim ve dramaturjik yorumlama yöntemlerinin çözümlenmesi amaçlanmış ve sahne yapımları için geliştirilmiş yeni ışıklama ve görselleştirme teknolojileri örneklendirilerek yöntem önerileri üzerinde durulmuştur.