Türkiye'de kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı istihdamın önlenmesine yönelik düzenlemeler

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLÖREN ALTIN

Danışman: HAKAN KESER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kayıt dışı istihdam, kayıt dışı ekonominin çalışma hayatına yansıyan kısmı olmakla birlikte küresel anlamda tüm toplumları etkileyen önemli bir sorundur. Dünya'da özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yoğunlukla bu sorun ile karşılaşılsa da gelişmiş ülkelerde de bu sorun kendisini göstermektedir. Bu sorunun meydana çıkması elbette ki ülkelerin sosyal ve ekonomik yapıları ile doğru orantılıdır. Kayıt dışı istihdam, ülkemizde çok ciddi ve üzerinde önemle durulan bir problemdir. Bu istihdam tipi, özellikle tarım sektöründe yoğun görülmekle birlikte diğer sektörlerde de ciddi oranlarda karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde bu sorunun ortaya çıkması birçok nedeni içerisinde barındırmaktadır. Bu nedenler genel anlamda toplumsal, ekonomik ve siyasi nedenler olarak ele alınmaktadır. Bu nedenler, toplumumuzun sosyal ve ekonomik durumunu ortaya koymaktadır. Ülkemizde kayıt dışı çalışanlar, başka bir ifade ile hiçbir sosyal güvencesi bulunmadan çalışanlar bir gelir elde etmek amacıyla; güvencesiz, kötü çalışma koşullarında, uzun saatler boyunca, iş sağlığı ve güvenliğinden yoksun, düşük ücretlerle ve yeri geldiğinde karın tokluğuna çalışmaktadırlar. Özellikle vasıfsız iş gücü, işsiz kalması sonucunda kayıt dışı istihdama yönelmekte, bu durumda kendisini geliştirme fırsatı bulamamakta ve bu durum bir kısır döngü haline gelmektedir. Ayrıca, ülkemizde kadınlar ve çocuklar gibi özel koruma altına alınması gereken kesim de, yüksek oranlarla kötü koşullar altında kayıt dışı istihdam edilmektedir. Bu durum, toplumsal anlamda ciddi bir problemdir. Ülkemizde kayıt dışılığın önlenmesi yönünde birçok çalışma yapılmaktadır. İşsizliği azaltmak ve kayıtlı istihdamı arttırmak ülkemizin başlıca gündem maddelerini oluşturmaktadır. Bu amaçla, ülkemizde birçok düzenleme yapılmaktadır. Bu kapsamda hem hükümet programları dahilinde, hem oluşturulan yasal düzenlemelerle hem de yapılan birçok faaliyetle bu sorun ile özellikle mücadele edilmektedir.