Karl Marx ve Friedrich Engels'in eser ve kuramlarında hukukun incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BERAT BARIŞ ERBAŞ

Danışman: Engin Topuzkanamış

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Karl Marx ve Friedrich Engels eserlerinde ve eserlerinin bir arada gelişimiyle oluşturdukları kuramlarında özellikle hukuk hakkında bir teori geliştirmemiş ya da kategorik incelemelerde bulunmamışlardır. Marx ve Engels'in eserleri maddi hayatın üretimi ve yeniden üretimi üzerine yoğunlaşmış, kendi dönemlerinde ekonomi, tarih ve felsefeye yönelik materyalist eleştirilerde bulunmuşlardır. Marx ve Engels'in eleştirilerinin yöntemi, kaynağını maddi hayattan alan soyutlamaların kendi içsel ilişkileri içinde incelenmesi ve yeniden maddi hayat ile sınanmasına dayanmaktadır. Bu yöntemle yapılan incelemelere göre varlık bilinci etkilemekte, bilinç varlığın koşullarını aşamamakta ancak koşullar içinde etkide bulunmaktadır. Marx ve Engels'in toplumsal incelemeleri toplumlar tarihini, toplumların maddi hayatlarını üretme ve ihtiyaçlarını giderme biçimi üzerinden eleştirmekte; toplumların maddi davranışlarının toplumsal ilişkileri koşulladığını belirtmekte ve maddi hayatın üretim şeklinin değişmesiyle toplumsal ilişkilerin de değiştiğini ifade etmektedir. Marx ve Engels'in eser, yazın ve biyografilerinde hukukun kökeni, çeşitli toplumlardaki biçimi, toplumsal iş bölümü içindeki yeri, çeşitli hukuk dallarının incelenişi, hukuk ile devlet ve hukuk ile toplum arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu incelemelere göre hukuk, maddi hayatın ilişkilerinin resmi ifadesi, özel mülkiyet sahibi egemen sınıfın üyelerinin toplumsal ilişkilere kendi lehlerine müdahalesi, kamusal iş bölümünün bir alanı ve dünyayı yorumlamada bir bakış açısıdır. Bu niteliklerin hiçbiri birbirinden ayrı değildir ancak hukukun anlamı, incelenme ve yorumlama alanları içinde bulunduğu bağlama göre değişmektedir. Hukuk, bahsedilen ilişkilerin hepsidir.