Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİBEL KIRAN
Danışman: REYHAN UÇKU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Özet Bu kesitsel çalışmada, bir üniversite hastanesi çalışanlarında çalışma yaşamı özellikleri, mesleksel etkenlerle karşılaşma düzeyleri ve hastalık-yakınma varlığı değerlendirildi. Tabakalı ve sistematik örnekleme yöntemi ile belirlenen araştırma grubu ile yüz yüze görüşülerek veri toplandı. Ulaşılan 423 kişinin (%83.2) yaş ortalaması 33.88 ± 7.48 idi ve %56.5'i kadındı. Etkenlerle karşılaşma düzeyleri "etkenle karşılaşma bileşik göstergesi(EKBG)/(Job Exposure Matrix- JEM)" ile belirlendi. Uluslararası kodlara göre çalışılan birimler ve yürütülen işler sınıflandı. Her bir etkenin iş ve yere ait karşılaşma bilgileri birleştirilerek yoğunluk ve olasılık puanı hesaplandı. Bu puanlar yok, düşük, orta ve yüksek düzey biçiminde gruplandı. Yoğunluk puanlan karşılaşılan süreyle çarpılarak yığılımlı karşılaşma puanları elde edildi. En sık karşılaşılan etkenler; sözel-fiziksel şiddet/taciz, çatışma, biyolojik ürünler, molasız çalışma, sorumluluk baskısı, alkol, elektrik, lateks, ayakta çalışma, oturarak çalışma, monoton çalışma, gluteraldehit, gürültü, iyot, pozisyonel zorlanmaydı. Yığılımlı karşılaşma ortalamaları yüksek olan on etken; sorumluluk baskısı, lateks ürünler, biyolojik ürünler, molasız çalışma, çatışma, sözel-fiziksel şiddet/taciz, alkol ve türevleri, iyotlu bileşikler, ayakta çalışma, gürültü ve tozdu. Şimdiki işte en sık tanı alan hastalıklar; kontakt dermatitler, lumbal disk hernisi, depresyon, allerjik rinit, kronik sinüzit, bacaklarda varis, gebelik patolojileriydi. En sık yakınmalar; bel ağrısı, baş ağrısı, uyku bozukluğu, bacaklarda şişme-ağrı, sırt ağrısı, boyun ağrısı, unutkanlık, kas-eklem ağrılarıydı. Deney hayvanları ve formaldehitle karşılaşanlarda allerjik konjonktivit; formaldehit, gluteraldehit ve klorheksidinle karşılaşanlarda allerjik rinit; elektrikle karşılaşanlarda gebelik patolojileri; molasız çalışanlarda depresyon; rekabetle karşılaşanlarda anksiyete bozukluğu bu etkenlerle karşılaşmayanlara göre anlamlı olarak daha fazlaydı. Yakınmalarda; pozisyonel zorlanma ile karşılaşanlarda sırt ağrısı ve boyun ağrısı, ayakta çalışanlarda bel ağrısı, gürültü ile karşılaşanlarda baş ağrısı, sözel-fiziksel taciz/şiddetle karşılaşanlarda uyku bozukluğu, oturarak çalışanlarda ve itme-çekme hareketleri yapanlarda bacaklarda şişme-ağrı yakınmaları bu etkenlerle karşılaşmayanlara göre anlamlı olarak daha fazlaydı. Bu çalışmada sağlık çalışanlarının karşılaştıkları mesleksel etken çeşitliliği ve etkenlerle karşılaşma yoğunluk ve olasılık düzeyleri "etkenle karşılaşma bileşik göstergesi" yardımıyla gösterilmiştir. Karşılaşılan etkenler sağlığı olumsuz etkileyebilmektedir. Anahtar sözcükler: Sağlık çalışanları, iş sağlığı, etkenle karşılaşma bileşik göstergesi, risk değerlendirme, mesleksel etkenler, işle ilgili hastalık XI