1990-2000 arası İslamcı dergilerde laiklik tartışmaları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED ATA ÖZBEY

Danışman: Adil Çiftçi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 1990-2000 yılları arasında Türkiye'de İslamcı dergilerde laiklik tartışmalarını incelemektedir. Çalışmada, İslamcı dergilerde yayınlanan makalelerden yola çıkarak Türkiye'deki İslamcıların laiklik anlayışları ve laikliğe yönelik tutumları analiz edilmeye çalışılmıştır. 1990'lı yıllarda İslamcıların siyasal, entelektüel tartışma konuları arasında laiklik meselesinin önemli bir yer aldığı görülmektedir. İslamcı dergilerde laiklik konusu birçok açıdan ele alınmakla beraber, daha çok tartışmaların; laikliğin İslam ile uyumu, laikliğin Türkiye'deki uygulaması ve buna bağlı olarak Diyanet İşleri Başkanlığı ve dini denetim sorunu gibi bir dizi konu çerçevesinde yoğunlaştığı ve İslamcı tahayyülün laiklik algısının ortaya koyulmaya çalışıldığı görülmektedir. 1990-2000 yılları arasında siyasal tavır ve üslûplarıyla öne çıkan İktibas, Umran, Haksöz gibi uzun soluklu ve günümüze kadar yayın hayatına devam eden dergiler; Değişim, Yörünge, Bilgi ve Hikmet, Yeni Zemin, İzlenim ve Teklif gibi söz konusu dönem içerisinde yayıncılık faaliyetinde bulunmuş dönemsel dergiler araştırmada incelenmektedir. Sonuç olarak İslamcı dergilerde laiklik, İslam'ın ruhuna aykırı bir kavram olarak algılanmış ve Türkiye'deki uygulaması dine karşı baskı aracı olarak eleştirilmiştir. Aynı şeklide laiklik üzerinden Diyanet İşleri başkanlığı dini denetim mekanizması olarak nitelendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: İslamcılık, İslamcı Dergiler, Laiklik, Türkiye'de Laiklik, Diyanet İşleri Başkanlığı