Eylem yönelimli veya durum yönelimli çalışanların lider üye etkileşimi ve işe adanmışlık düzeylerini belirlemeye yönelik bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU EROL
Danışman: OLCA SÜRGEVİL DALKILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışanların bireysel özellikleri ile örgütsel ilişkilerinin iş sonuçları üzerindeki etkisi, örgütsel davranış alanında önemli bir araştırma konusudur. Bu bağlamda, eylem-durum yönelimi, bireylerin hedefe yönelik davranışlarını başlatma ve sürdürme eğilimlerini açıklayan önemli bir kişisel özellik olarak öne çıkmaktadır. Lider-üye etkileşimi, çalışan ile lider arasındaki ilişkinin kalitesini yansıtan temel bir örgütsel değişkendir. İşe adanmışlık ise, çalışanların işlerine yönelik dinçlik, adanma ve yoğunlaşma düzeylerini ifade etmektedir. Bu çalışmanın amacı, eylem-durum yöneliminin işe adanmışlık üzerindeki etkisini incelemek ve bu etkide lider-üye etkileşiminin aracılık rolünü belirlemektir. Araştırma verileri Ege Bölgesi'nde özel sektörde çalışan beyaz yakalılardan anket tekniği ile elde edilmiştir. Araştırma modeli korelasyon, regresyon ve PROCESS Macro aracılık analizi ile test edilmiş, ayrıca SmartPLS ile yapısal eşitlik modellemesi uygulanmıştır. Bulgular, eylem-durum yöneliminin hem lider-üye etkileşimi hem de işe adanmışlık üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca lider-üye etkileşiminin işe adanmışlık üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Aracılık analizi, lider-üye etkileşiminin bu etkide kısmı aracılık rolü üstlendiğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, çalışanların bireysel eğilimlerinin iş sonuçları üzerindeki etkisinin yalnızca doğrudan değil, aynı zamanda örgütsel ilişkiler aracılığıyla dolaylı olarak da şekillendiğini göstermektedir. Araştırma, lider-üye etkileşiminin bireysel özelliklerin işe adanmışlık üzerindeki etkisini açıklayan önemli bir mekanizma olduğunu ortaya koyarak literatüre katkı sunmakta ve yöneticilere çalışanların adanmışlığını artırmada etkileşim temelli süreçlerin önemine dair uygulamaya yönelik çıkarımlar sağlamaktadır.