Günümüz resim sanatında soyutlamacı eğilimler kapsamında mekân, zaman, geçirgenlik kavramlarına bakış

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Resim Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAHYA YAZI

Danışman: BORGA KANTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Resim sanatı, her çağda kendini tanıtan farklı imgeler üretmiştir. Bu görüntülere kaynaklık eden düşünsel temeller de toplumsal gerçeklerle birlikte değişmiştir. Disiplinler arasında imge, belirli ortaklıklardan ziyade benzeşme, andırma gibi özellikler gösterir ve her disiplin söyleminin öbeğinde bulunur. İmgenin farklı disiplinler içinde yorumlanması onun ne olacağı konusunda bize bir fikir vermiştir. Geçmişten günümüze değişen ve dönüşen zaman-mekân algısı, yeni estetik paradigmalar dönemin sosyal dinamiklerinden ve ideolojilerinden bağımsız değillerdir. Zaman ve mekân olgusu çok geçmiş bir tarihe sahip olmasından kaynaklı olarak çok farklı disiplinlilerin tartışma zemine yayılmıştır. Hepsi de konuya kuram ve pratikte farklı yaklaşımlar sergilemiştir. Soyut sanatın da etkili olduğu zihinsel arayışlar belli bir süre sonra tuval dışına taşmıştır ve farklı ifade biçimlerinde etkili olmuştur. İki boyuttan üçüncü boyuta taşınan mekân daha sonra zaman kavramının etkisiyle sanata dördüncü boyutu katmıştır. Temel olarak çizmek fiiliyle ilişkilendirilen soyutlama çalışmaları, zamanla değişen algıyla birlikte yeni malzeme aracılığıyla bazı karakteristik özellikleri kaldırırken bazılarını da ön plana çıkarmıştır. Biçimlendirmede çizmek eyleminin dışına da taşan soyutlama, biçimin temsilini en verimli şekilde kullanmayı sağlamıştır. Soyutlama, sanatçının yeni bir dünya yaratma eylemidir. Resim sanatında bir tavrın adı olarak kabul edilir. Soyut resim ise sanat tarihinde bir akım olarak kabul edilmiştir. Soyutlamayı algı kuramları açısından ele aldığımızda, soyutlamanın yalnızca biçimsel bir tutumla tanımlanmadığını, bu kısımda duyum ve düşüncenin yaratma sürecinde önemli rol oynadığını görmekteyiz. Sanatçı, dış dünyada algıladıklarını zihinsel ve tinsel süzgeçlerden geçirmiş ve soyutlama aracılığıyla natüralist tavırdan uzak farklı bir gerçeklikle ifadesini sürdürmüştür. Geçirgenlik kavramı, plastik sanatlarda yoğun bir şekilde yüzeyin saydamlığı bağlamında tartışılmaya açılmıştır. Görsel ifadelere eklenen yeni malzemelerin önem kazanmasıyla birlikte malzemenin ilişkilenmesi üzerine de geçirgenlik kavramı tartışma konusu haline gelmiştir. Değişen bu sanat üslubu üzerine disiplinler arası önem kazanan ifade özgürlüğünden kaynaklı olarak akımlar arasında bir sınır bulanıklığı yaşanmıştır ve bununla birlikte sınırların bulanıklaşması geçirgenlik kavramıyla da anılmıştır. Anahtar Sözcükler: Zaman, Mekân, Soyut, Soyutlama, Geçirgenlik