Ulus inşa süreci bağlamında Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye örnekleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİH ÖZHAN
Danışman: BİLGİN ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Milliyetçilik, günümüz siyasal ve sosyal tarihinin en önemli olgularından birisidir. Milliyetçiliği ve millete ilişkin kavramları kuramsal olarak açıklamakla pek çok akademisyen meşgul olmuştur ve olmaya da devam etmektedir. Konunun uzmanları, milliyetçiliğin kavram olarak da ne ifade ettiği üzerinde fikir birliğine varamamışlardır fakat tezin konusu gereği milliyetçilik, bu metinde ideoloji olarak tanımlanacaktır. Bu kapsamda kendine özgü niteliklerini anlayabilmek için Türkiye ve ABD milliyetçilikleri ile ulus-inşalarına da değinmek ve kurama katkı anlamında tarihsel süreçlerini irdelemek gerekmektedir. Her iki milliyetçilikte de ilkçi, modernist ve etno-sembolcü yaklaşımlara örnekler mevcuttur. Fakat ara yol olan etno-sembolcü açıdan bakmak mesele için optimum çözümdür. ABD milliyetçiliğinin yalnızca vatanseverlik kavramı ile açıklanamayacağı ve ulus-inşası kavramının da ABD'nin "demokrasi getirmek" adına vesayeti altına almaya çalıştığı Irak ve Afganistan gibi ülkeler için değil bizatihi kendisi için de kullanılmasının gerekliliği tezin savlarından bazılarıdır. Karşılaştırma kıstasına gelince, elbette kronolojik uyumsuzluklar olsa da bağımsızlık mücadelesi vermiş, kurucu elit tarafından seküler cumhuriyetlerin kurulması ve feodal bir miras taşımamaları anlamında oldukça benzer yanları olan iki örnek ele alınmıştır. v Her iki ülke için de ulus-inşaları, siyasal ve kültürel bir takım özellikler arz etmektedir. Burada benzerlikler ve farklılıklar daha net ortaya çıkmaktadır. Genel olarak değerlendirecek olursak; ABD milliyetçiliği temelde iradi, teritoryal, anayasal ve evrensel ilkelere bağlı, etnik unsurları görece az ama yine de mevcut, hem ilahi hem de salt Protestanlığa atıfta bulunmama özelliğiyle seküler bir milliyetçilik türünü örneklerken; Türkiye milliyetçiliği ise temelde teritoryal, etnik, kültürel ve tarihi mirası baskın, kuruluş döneminde iradi ve laik yanı artmışken 1930'lar sonrası etnik özelliği, yakın dönemde de dini özelliği belirgin bir milliyetçilik türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca her iki milliyetçilik türünün de hem siyasal hem de kültürel boyutları eşit bir biçimde karşımıza çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Milliyetçilik, Uluslaşma, Ulus-İnşası, ABD Tarihi, Türkiye Tarihi, Milliyetçilik Kuramları, Milliyetçilik Tarihi, Vatanseverlik, Karşılaştırmalı Tarih.