Türkiye madencilik sektöründe maliyet endeksi oluşturulması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERVAN ATAY
Danışman: BAYRAM KAHRAMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Madencilik sektöründeki proje tasarımlarında, maliyet ve fiyat artışları önemli bir rol oynamaktadır Bu artışları tahmin etmek özellikle de istikrarsız ekonomilerde pek kolay bir iş değildir. Sektördeki mal ve hizmetlerdeki fiyat değişimlerine "Enflasyon" ve "Eskalasyon" neden olmaktadır. Enflasyon ve eskalasyon birbirinden farklı iki terimdir. Malların ve servislerin miktarına bağlı olmaksızın para miktarında meydana gelen artış, sözkonusu mal ve servislerin fiyatlarında değişime yol açar. Bu olay, nakit paranın değişmesinden dolayı oluşur. "Enflasyon" terimi de bu durumlar altında görülen fiyat değişimlerini tanımlamada kullanılır. Genel bir enflasyon oranına rağmen fiyat trendleri, bir ürün veya hizmetten diğerine farklılık gösterebilir. Mesela petrol ürünlerinin fiyatında bir artma yaşanırken, işçi ücretlerinde bir düşüş yaşanabilir. Fiyatların farklı ürünlerde farklı olarak değiştiği bu duruma "Eskalasyon" adı verilir. Enflasyon ve eskalasyondan dolayı malların ve servislerin fiyatları arasındaki değişmeyi ölçmek için endekslerden yararlanılır. Endeksler; mal ve servislerdeki tali bir adedin, esas sayılan bir adede olan oranını ölçerek bize belli zaman aralıklarındaki fiyat değişimlerini kıyaslama olanağı tanır. Maliyet-fiyat trendlerini ölçmede birçok uygun endeks serilerinden yararlanılır. Bu endeksleri: 1 - Proje Maliyet Endeksleri, 2 - Faktör Maliyet Endeksleri, olarak ikiye ayırabiliriz (O'Neil, 1984). Proje maliyet endeksleri ise, sermaye maliyet analizleri ve projeksiyonları için en uygun endekslerdir. Ülkemizde bu tür endeksler mevcut değildir. Ancak yurtdışındabazı faaliyet sahaları için özel endeksler çıkarılmaktadır. ENR, M&S, CE ve NR gibi endeksler madencilik yatırımlarına yatkın endekslerdir Faktör maliyet Endeksleri, tarihi trendleri çalışmada ve işletme maliyatlerinin gelecekteki seviyelerini tahmin etmede kullanılır. Genel enflasyon hesaplanırken belirli mal ve hizmetlerdeki fiyat artışları dikkate alınıp hesaplanmaktadır. Ancak madencilik sektöründe üretim maliyetlerinin oluşumunda etkili olan mal ve hizmetler, genel enflasyon hesaplanırken dikkate alınan mal ve hizmetlerden farklıdır. Bu nedenle işletmelerde üretim maliyetlerinin tahmininde enflasyonun kullanılması sağlıklı bir sonuç vermeyecektir. Daha gerçekçi tahminlerde bulunabilmek için sektördeki üretim maliyetlerinde etkili olan mal ve hizmetler dikkate alınarak elde edilmiş endekslerin kullanılması gerekmektedir. Ancak ülkemizde bu tür sektörel bazlı endeksler mevcut değildir. Başka bir deyişle, TEFE (toptan eşya fiyat endeksi), ve TÜFE (tüketici fiyat endeksi) gibi madencilik sektörüne ait bir endeksin oluşturulması gerekir. Sektörün ihtiyaç duyduğu madencilik sektörüne ait özel endeksin oluşturulması bu tez çalışmasının amacını oluşturmaktadır.