Erken dönem bipolar bozuklukta sosyal biliş ve eşik altı otistik özelliklerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sinirbilimler Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ CESİM
Danışman: İbrahim Emre Bora
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, sosyal bilişin beş boyutunun bipolar bozukluğun erken evrelerinde ve bipolar bozukluk risk grubunda ne kadar bozulduğunu ve bu sosyal bilişsel bozukluklara eşik altı otistik bulguların ne kadar eşlik ettiğini incelemektir. Dokuz Eylül Üniversitesi'nde tamamlanan bu çalışmanın örneklemini 49 ilk atak mani (İAM), 72 yüksek risk bipolar bozukluk (YRBB) ve 40 sağlıklı katılımcı olmak üzere 161 katılımcı oluşturmaktadır. Eşik altı otistik özelliklerin değerlendirilmesinde OA ve Ergen-OA, sosyal bilişin beş alt boyutunun değerlendirilmesinde PDTT, GZOT, İma Testi, SODPT, YİGT, DÖTT, SNA ve İDDAÖ uygulanmıştır. Yüzden duygu tanımada üzüntü, korku, öfke ve toplam puan açısından İAM grubu YRBB ve SK'lere göre anlamlı derecede düşük puan almıştır. Zihin kuramı testlerinde İAM ve YRBB'ler SK'lere göre daha düşük performans sergilemiş, yüksek hipomentalizasyon hataları görülmüştür. Benzer şekilde sosyal algı testlerinde de İAM grubu diğer gruplardan farklılaşmaktadır. Sosyal bilgi testlerinde İAM grubunun her iki gruba, YRBB grubunun ise sağlıklı katılımcılara göre daha çok yanlış ilişkilendirme yaptığı görülmüştür. Atıf stilinde İAM grubunun diğer gruplara göre durumsal atıfta bulunmada belirgin bir düşüklüğe sahip olduğu, pozitif durumlara içsel atıf oranının risk grubuna göre yüksek olduğu, negatif durumları dışsallaştırmaya yatkın olduğu gösterilmiştir. Eşik altı otistik belirtileri yüksek katılımcıların, duygu tanıma ve zihin kuramının yanı sıra, sosyal algı ve sosyal bilgi alt boyutlarında da daha düşük performans sergilediği bulunmuştur. Bipolar bozuklukta sosyal bilişi inceleyen çalışmalar az sayıdadır. Sosyal bilişin tüm alt alanlarının risk grubunda incelendiği başka bir çalışmaya rastlanmamıştır. Erken tanının önem taşıdığı bu bozuklukta risk grubu ile yapılan çalışmalara daha fazla yer verilmelidir.