Sağlık haberlerinin, servikal kanser tarama programlarına katılım üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN UYSAL
Danışman: TOLGA GÜNVAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ : Serviks kanseri, kadınlarda en sık görülen jinekolojik kanserlerden biri olup, mortalitesi yüksek bir kanser türüdür. Her ne kadar günümüzde çeşitli tarama yöntemleriyle erken tanı imkanı sağlanarak, tedavi ve sağkalım arttırılmış olsa da, taramaya katılımın az olması veya gelişmemiş ülkelerde taramaya ulaşımın zor olması sebebiyle istenilen yarar oranı sağlanamamıştır. Sağlık davranışlarını etkileyen sosyal çevrenin içerisinde belki de en önemlilerinden biri görsel ve yazılı medya gibi kitle iletişim araçlarıdır. Sağlık çok önemli bir haber kategorisidir ve bu haberlerin insan yaşamındaki önemi gün geçtikçe artmaktadır. Sağlık haberleri, sağlıkla ilgili konularda birey ve toplumu bilgilendirerek farkındalık oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu haberler, bireylerin ve toplumların tutum ve davranışlarını etkilemek ve bilinç düzeyini artırmak açısından oldukça önemli araçlardır. Bu çalışma ile sağlık haberlerine yönelik algının, servikal kanser tarama programlarına katılım üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM : Tanımlayıcı, kesitsel tipte olan çalışmamıza Temmuz 2022 - Aralık 2022 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilimdalı'na herhangi bir sebeple başvuran 30-65 yaş arası 330 kadın alındı. Çalışmaya katılan kadınlara 'sağlık haberleri algısı ölçeği' ve demografik özellikleri ile kadınların taramadan çekinme sebeplerini 5'li likert kullanılarak değerlendiren sorulardan oluşan 'hasta veri formu' verildi ve formu doldurmaları istendi. Toplanan veriler SPSS 24.0 programı kullanılarak değerlendirildi. p0,05). Ancak daha önce pap smear testi yaptıran kadınların eğitim düzeyleri incelendiğinde, %77,7'sinin lise ve üzeri, %22,3'ünün ilköğretim ve altı eğitime sahip olduğu saptanmıştır. Daha önce pap smear testi yaptıran kadınların %64,3'ünün geçim sıkıntısı çekmediği, %35,7'sinin geçim sıkıntısı çektiği belirlenmiştir. Daha önce pap smear testi yaptıran kadınların tarama bilgi kaynakları incelendiğinde, %87,5'inin sağlık profesyonellerini kullandığını, %12,5'u yakın çevre ve medyayı kullandığı saptanmıştır. Kadınların %85,2'si daha önce HPV aşısı yaptırmadığını, %14,8'i HPV aşısı yaptırdığını belirtmiştir. Daha önce HPV aşısı yaptıran kadınların yaş ortalaması 33,49 ± 2,07, HPV aşısı yaptırmayanların yaş ortalaması 41,92 ± 9,94 olarak saptanmıştır. Daha önce pap smear testi yaptıran kadınların HPV aşısı yaptırma durumları incelendiğinde, %83'ünün HPV aşısı yaptırmadığı, %17'sinin HPV aşısı yaptırdığı saptanmıştır. SONUÇ : Pap smear yaptıran kadınların yaş ortalaması 43,47 ± 9,92 olarak saptanmıştır. Yaş arttıkça pap smear yaptırma oranı da artmaktadır. Evli kadınların daha fazla pap smear testi yaptırdığı saptanmıştır. Eğitim düzeyiyle pap smear yaptırma davranışı arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Geçim sıkıntısı çeken kadınlar, geçim sıkıntısı çekmeyen kadınlara göre anlamlı olarak daha az tarama yaptırmaktadır. Kadınların çoğu bilgi kaynağı olarak sağlık profesyonellerini kullandığını belirtmiştir. Serviks kanseri taraması yaptırmayan kadınlar, sağlık haberlerinin tedavi talebi yarattığı ve dikkat çekici kavramlar üzerinden gereksiz tüketime neden olduğunu düşünmektedir. Sağlık haberlerinin hazırlanış ve sunum şekli veya kullanılan haber kaynağına göre kişilerin haberlere bakış açısı değişebilmektedir. Sağlık haberciliğine gereken önemin verilmesi, gündem yaratmak veya ilgi çekmek için yalan haberler yapılmaması, sosyal medyadaki bilgi kirliliğinin denetim yapılarak önüne geçilmesiyle, sağlık haberlerine olan güven artabilir ve kadınların tarama yaptırmaya yönelik davranışları değişebilir.