Leventhal'in hastalık davranışlarının kendini düzenleyici modeli kapsamında irritabl barsak sendromu (İBS) hastalarının psikolojik sıkıntı ve yaşam kalitesi düzeylerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CENNET YASTIBAŞ
Danışman: GÜLAY DİRİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı, İrritabl Barsak Sendromu (İBS) hastalarının kişilik özellikleri ile kaygı, depresyon ve yaşam kalitesi düzeyleri arasındaki ilişkiyi Leventhal'in Hastalık Davranışlarının Kendini Düzenleyici Modeli kapsamında incelemektir. Bu bağlamda kişilik özellikleri, hastalık algısı, başa çıkma stratejileri, kaygı, depresyon ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki yol analizleri kullanılarak test edilmiştir. Araştırmanın örneklemini 178 İBS hastası oluşturmaktadır. Hastalara Temel Özellikleri Envanteri (TKEÖ), Hastalık Algısı Ölçeği (HAÖ), Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği Kısa Formu (BÇSÖKF), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD) ve İrritabl Barsak Sendromu Yaşam Kalitesi Ölçeği (İBSYKÖ) uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçları kişilik özellikleri ile psikolojik sıkıntılar ve yaşam kalitesi arasında ilişki olduğunu ve bu ilişkide hastalık algısı ve başa çıkma stratejilerinin aracı etkisinin olduğunu göstermiştir. Kendini Düzenleyici Model kapsamında nörotisizm ile psikolojik sıkıntılar ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkide davranışsal uzaklaşma aracılık etmiştir. Nörotisizm ile davranışsal uzaklaşma arasındaki ilişkide hastalık tutarlılığı ve hastalık sonuçlarının aracı etkisi bulunmuştur. Ayrıca, nörotisizm psikolojik sıkıntılar ve yaşam kalitesini psikolojik atıf aracılığı ile etkilemiştir. Dışadönüklük ile depresyon arasında negatif yönde bir ilişki bulunmuştur. Uyumluluk ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkide planlama davranışının ve psikolojik atıfın aracılık yaptığı belirlenmiştir. Bu bulgular hem kişilik özelliklerinin hem de psikolojik faktörlerin hastalık sonuçları için önemli değişkenler olduğunu vurgulamıştır.