Bağlanma Yönelimlerinin Romantik İlişkilerde Etkisinin Otobiyografik Bellek İşlevleri, Benlik Değişimi ve Çatışma Çözüm Stilleri Bağlamında İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAGİHAN SADIKLAR
Danışman: İnci Boyacıoğlu Bal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bağlanma yönelimleri ile romantik ilişkide karşılaşılan çatışmalara bireylerin nasıl yaklaştığı arasında dikkate değer bir ilişki bulunmaktadır. Mevcut tez çalışmasında bu ilişkinin boyutu ve etkilerine yönelik anlamlandırmaların romantik anı kullanımı ve ilişkisel benlik değişimi aracılığıyla derinleştirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda iki çalışma yürütülmüştür. Birinci çalışma kapsamında romantik anıların kullanımı ve ilişkide benlik değişimine yönelik algıların bağlanma-çatışma çözüm davranışları etkileşiminde nasıl rol oynadığı Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılarak araştırılmıştır. Türkiye'de farklı üniversitelerde eğitim alan 479 öğrencinin araştırma grubunu oluşturduğu bu çalışmadan elde edilen model ışığında ikinci çalışmanın deneysel tasarımı oluşturulmuştur. Güvenli bağlanma manipülasyonu için bellek görevi uyarlanarak, rastgele oluşturulan bir kontrol ve iki farklı deney grubundaki katılımcılara uygulanmıştır. Bu çalışmaya Dokuz Eylül Üniversite'sinde eğitim gören 120 üniversite öğrencisi dahil olmuştur. Manipülasyonun bağlanma, otobiyografik bellek işlevleri, ilişkisel benlik değişimi ve çatışma çözüm stilleri değişkenlerine etkisi MANOVA ve ANCOVA testleri kullanılarak ölçümlenmiştir. Her iki çalışmanın bulguları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, bağlanma kaygısı ve kaçınmasının çatışma çözüm stillerini yordarken farklı etki yolları izlediği görülmüştür. Bağlanma kaygısı yüksek olan kişilerin romantik anılardan yönlendirme ya da benlik işlevi bağlamında faydalanması olumsuz çatışma çözüm davranışlarına başvurmayı belirlemektedir. Bu sürece ilişkide olumlu benlik değerlendirmesi aracılık etmektedir. Diğer yandan kaçınmacı bağlanma yönelimine sahip bireylerin romantik anılardan sosyal işlevi bağlamında faydalanması, olumsuz benlik değişimini azaltmakta ve bu etki olumlu çatışma çözüm davranışlarını pekiştirmektedir. Ulaşılan bu sonuçlar ilgili alanyazın bağlamında tartışılmış; gelecek dönem araştırmalara yönelik öneriler paylaşılmıştır.