İnsan biçimli seramik kaplar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLER OĞUZ
Danışman: HALİL YOLERİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan biçimli betimlemeler her zaman mit, masal ve efsanelerin başlıca aracı olarak görülmüştür. Antik Çağ insanının hayallerinin, korkularının veya soyut kavramların kişileştirilmiş biçimi olarak ortaya çıkan bu betimlemeler, tasvir sanatında en çok karşılaşılan betimlemelerdendir. İnsan niteliklerine sahip imgeler kendimize dışarıdan bakmamızı sağlarlar. Bu yüzden bir tabiat olayının kişileştirilmesi veya insanların iyi ya da kötü taraflarının bir yansıması olarak sıklıkla karşımıza çıkarlar. Neolitik dönem insanları, Prehistorik çağlarda başlayan ana tanrıça inancı ile dini amaçlı figürinler yapmışlardır. Çamurun yaşanılan çevrede kolay bulunabilmesi, üretimde ağırlıklı olarak tercih edilen hammadde olmasını sağlamıştır. Büyüsel nitelik taşıdıklarına inanarak pişmiş topraktan ürettikleri figürinlerden sonra idoller ve idollerden sonra da, insan biçimli kaplar ortaya çıkmıştır. Üretilen bu insan biçimli kaplar da genellikle kadın betimlemesi şeklinde olmuştur. Dini ritüellerde sık sık sunu kabı olarak kullanılan bu kaplar, işlev ve fonksiyonları arttırılarak gündelik hayatın her alanına girmiştir. Günümüzde de popülaritesini kaybetmeyerek sanatçılar tarafından konu olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada bir taraftan insan biçimciliğin din, mit, bilim ve sanatta içerdiği evrensel kavramlar ve betimlemeler irdelenirken, diğer taraftan kültürel etkilerinin sanat yapıtına yansıması araştırılmıştır. Seramik çalışmalarım için kaynak oluşturabilecek bulgular elde edilmesi amaçlanmış bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde insan biçimciliğin genel tanımı, tarihi ve din, bilim, mitoloji ve sanatta ele alınışı; ikinci bölümde seramiğe yansıması; üçüncü bölümde günümüz seramik sanatında bu konuya yaklaşımların örnekleriyle araştırılması; dördüncü bölümde ise konuyla ilgili uygulamalar yer almaktadır. İnsan biçimciliğin hayvanlar, objeler, gerçek ya da hayali varlıkları da içine alan geniş bir kavram olması nedeniyle, sadece insan biçiminin içinde bulunduğu formlar incelenmiştir. İnsan biçimli seramik kap örneklerini incelerken pek çok form ve betimleme ile karşılaşılmış, bundan dolayı da Anadolu'da bulunan insan biçimli kaplar ağırlıklı olarak değerlendirmeye alınmıştır. Yazılı ve görsel kaynakların yanı sıra çevrim içi kaynaklardan da yararlanılmış, tezin metinsel kısmı oluşturulurken bu araştırmalara eş zamanlı olarak kişisel edinimler seramik formlar üzerinde yansıtılmaya çalışılmıştır.