Özel gereksinimli çocuk ebeveynlerine yönelik bir bilgilendirme eğitiminin ebeveynlerin çocuklarına yönelik beklentilerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA BUSE TELLİOĞLU
Danışman: AYŞE DOLUNAY SARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, 3–6 yaş aralığında yetersizliği olan bireylerin ebeveynlerine yönelik uygulanan bir bilgilendirme müdahalesinin, ebeveynlerin çocuklarına ilişkin beklentileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, 2024 yılında çocukları Şehit Mehmet Gülşen Özel Eğitim Anaokuluna devam eden altı ebeveyn ile gerçekleştirilmiştir. Haftada iki oturum olacak şekilde planlanan bilgilendirme eğitimi toplam altı oturumdan oluşmaktadır. Nitel araştırma modellerinden çoklu durum çalışması deseninin kullanıldığı araştırmada, verilerin analizi tümevarımsal içerik analizi yöntemi kullanılarak soru bazında gerçekleştirilmiştir. Bilgilendirme eğitimi öncesinde, araştırma kapsamında geliştirilen ve uzman görüşleri doğrultusunda son hâli verilen Ebeveyn Anket Formu ile araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu gönüllü katılımcılara uygulanmıştır. Son test aşamasında ise ebeveynlere Ebeveyn Anket Formu ve Sosyal Geçerlilik Formu uygulanmıştır. Araştırmacı Günlüğü ve oturumları değerlendirmek amacıyla geliştirilen Uygulama Güvenirliği Formu aracılığıyla araştırmanın geçerlik ve güvenirliği desteklenmiştir. Elde edilen bulgular, bilgilendirme müdahalesinin ebeveynlerin çocuklarına yönelik beklentilerinde daha gerçekçi, yakın zamanlı ve ulaşılabilir bir yönelim oluşturduğunu, ebeveynlerin çocuklarını gelişim temelli değerlendirmeye başladıklarını, uzman – ebeveyn iletişiminin pasiften etkileşime geçtiğini göstermektedir. Özellikle ebeveynlerin kısa dönemli ve gelişimsel açıdan uygun hedefler belirleme eğilimlerinde anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Araştırma sonuçları, ebeveyn beklentilerinin değiştirilebilir bir yapı olduğunu ve gelişimsel bilgiyle desteklendiğinde hem ebeveyn-çocuk ilişkisine hem de çocuğun gelişim sürecine olumlu katkılar sağlanabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, özel gereksinimli çocuk ebeveynlerine yönelik bilgilendirme temelli müdahalelerin yaygınlaştırılmasının önemine işaret etmekte, aile eğitimi ve erken müdahale uygulamalarına kuramsal ve uygulamalı katkı sunmaktadır.