İbn Hazm'da Erdem Teorisi ve Ölüm Sonrası Hayat

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF YÜKSEL

Danışman: Mehmet Aydın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada İbn Hazm'ın düşüncesinde erdemli bir yaşam ile ölüm sonrası hayatın ne olduğu ve aralarında nasıl bir ilişki kurulduğu araştırılmıştır. İbn Hazm'ın psikoloji ve ahlâk öğretisi çerçevesinde erdemlere ve ölüm sonrası hayata ilişkin görüşleri, felsefî ve kelamî-dinî eserlerine dayanarak analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Erdem teorisi ve ölüm sonrası hayat, ahlâkî fiil ve davranışların kaynağı olan nefsin ne olduğu sorusuna verilen cevapla birlikte açıklanmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde, İbn Hazm düşüncesinde nefsin varlığı ve güçleri ile insanın bilgi kaynakları incelenmiştir. Nefsi latîf bir cisim olarak kabul eden İbn Hazm nefsin akıl, duyular dil ve vahiy aracılığıyla kendi dışındaki şeyler hakkında bilgi edindiğini ancak kendini bilme kabiliyetinden yoksun olduğunu ileri sürmüştür. Çalışmanın ikinci bölümünde ise İbn Hazm'ın ahlâk anlayışı çerçevesinde erdemler ve erdemsizlikler incelenmiştir. Temel erdemler olarak anlama (fehm), adalet, cömertlik, şecaat ve iffet erdemleri ile bu erdemlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan tâli erdemler analiz edilmiştir. Ayrıca İbn Hazm'ın sevgi, aşk ve dostluk erdemine ilişkin görüşleri açıklanmıştır ve erdemsizliklerin tedavi yolları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise İbn Hazm'ın ölüm sonrası hayata ilişkin görüşleri ahiret mutluluğu ve mutsuzluğuyla ilişkilendirilmiştir. Bu bağlamda ölümün acısının olup olmadığı sorunu tartışılmıştır. Dünyadaki erdemli ve erdemsiz yaşantının ahiret hayatına etkisi berzah alemi, kabir hayatı, kıyamet, yeniden diriliş ve cennet-cehennem kavramlarına referansla açıklanmıştır. Anahtar Kavramlar: Nefs, Ahlâk, Akıl, Erdem, Erdemsizlik, Ölüm Sonrası Hayat, Felsefe, Din.