İsmâiliye'nin Kur'an algısı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET AKİF YILMAZER

Danışman: AHMET BAĞLIOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İsmâiliye, imâmet anlayışının merkeze alındığı bir din tasavvuru oluşturmuştur. Gerek Hz. Muhammed'in gerek ona indirilen vahyin gerekse bir metin olarak Kur'an'ın konumu da ilk olarak bu anlayışın gölgesinde şekillenmiştir. Ayrıca tarihsel zemin içerisinde farklı kollara ayrılan İsmâilîler yine pek çok farklı ekollerle de temasa geçmiştir. Bunların içerisinde ise en dikkat çekici olanı Yeni Eflatunculuk olmuştur. Bu durum İsmâiliye'nin zihin kodlarını anlarken göz önünde bulundurulması gereken çerçeveyi ortaya koymaktadır. İlk İsmâilîler, imâmet anlayışıyla doğal olarak siyâsî bir yapı ortaya koyduğundan dolayı sınırları içerisinde yaşadıkları merkezî yönetimlerin tepki ve tâkîbâtlarına maruz kalmışlardır. Böylesi bir durum doğal olarak gizli ve sembolik bir dil geliştirmelerine yol açmıştır. Esasen Kur'an'ın anlaşılmasında derunî/bâtınî manalar arama işi (te'vîl) bizâtihi kendilerine ait olmasa da kendi toplumsal yapılarını muhafaza edebilmek için ortaya koydukları te'vîl merkezli söylemler Bâtınîler olarak nitelendirilmelerine neden olmuştur. Anahtar Kelimeler: Kur'an, Vahîy, Te'vîl, Batın, Zahir.