Avrupa Birliği'nin terörle mücadele politikaları ekseninde istihbarat kapasitesinin değerlendirilmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Avrupa Birliği (Disiplinlerarası) Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VOLKAN KOCAGÜL

Danışman: Levent Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Terörizm, özellikle 11 Eylül 2001 saldırlarından sonra, uluslararası güvenlik denkleminin en kayda değer bileşenlerinden biri haline gelmiştir. Avrupa Birliği'nde dâhili sınırların kaldırılması, bir iç pazarın tesis edilmesi ve her geçen gün artan küresel terörizm tehdidi Avrupa Birliği'ni Birlik sınırları içinde yaşayan kişilerin güvenliğini tesis etme noktasında daha fazla adım atmaya zorlamıştır. Terörle mücadeleye ilişkin AB müktesebatının sayısı, özellikle 11 Eylül 2001 tarihinden sonra, gözle görülür bir biçimde artmış ve Birlik seviyesinde terörle mücadeleye ilişkin faaliyet gösteren kurumların yetki ve kapasitesi genişlemiştir. Bu noktada, terörizmle en etkin mücadele yöntemlerinden bir olan istihbarat faaliyetleri de Birlik perspektifi dâhilinde değerlendirilemeye başlamıştır. Bütünleşme süreci ve AB üyesi ülkelerin maruz kaldığı terörizm tehdidi istihbarat alanındaki AB faaliyetlerinin ve kurumsal yapının geliştirilmesi ve derinleştirilmesini de elzem kılmıştır. AB seviyesinde terörle mücadele alanında atılan her adım Birliğin istihbarat işlevinin ve kapasitesinin gelişimi için bir katalizör rolü oynamış ve yeni-işlevselci bütünleşme mantığı ile uyumlu bir şekilde farklı istihbarat işlevlerini yerine getiren kurumların ortaya çıkışına zemin hazırlamıştır. Avrupa Birliği istihbarat alanında 5 ana kurum çerçevesinde faaliyet göstermektedir. Avrupa Kolluk İşbirliği Ajansı (Europol), Avrupa Birliği İstihbarat Analiz ve Durum Merkezi (INTCEN), Avrupa Birliği Uydu Merkezi (SATCEN), Avrupa Birliği Askeri Personeli İstihbarat Direktörlüğü (EUMS-INT) ve Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı (Frontex) Avrupa Birliği karar alıcılarını stratejik konularda doğru ve zamanlı istihbarat ile bilgilendirmek maksadıyla çalışmalarını yürütmektedir. Tez kapsamında Avrupa Birliği'nin istihbarat kapasitesi yeni-işlevselci bütünleşme mantığı çerçevesinde ve terörle mücadele alanında atılan adımlar ekseninde değerlendirilmiştir.